संस्कृत-शब्दकोशः

भागुरि भाग्यवत्

भाग्य

भाग्यम् [भज्+ण्यत्]


1. किस्मत. प्रारब्ध, तकदीर. सौभाग्य या दैव–स्त्रियाश्चरित्रं पुरुषस्य भाग्यं दैवो न जानाति कुतो मनुष्यः–सुभा० (बहुधा ब० व० में) श० ५।३०
2. अच्छा भाग्य या किस्मत – रघु० ३।१३
3. समृद्धि, सम्पन्नता–भाग्येष्वनुत्सेकिनी श० ४।१७
4. आनन्द, कल्याण ।
समस्त पद
~आयत्त
(वि०) भाग्य पर आश्रित–भाग्यायत्तमतः परम् – श० ४।१६.
~उदयः
सौभाग्य का प्रभात, भाग्यशाली घटना,
~क्रमः
भाग्य की चाल, किस्मत का फेर–भाग्यक्रमेण हि धनानि भवन्ति यान्ति – मृच्छ० १।१३,
~योगः
भाग्य की बेला, किस्मत का मेल,
~विप्लवः
बुरी किस्मत, दुर्भाग्य–रघु० ८।४७,
~वशात्
(अव्य०) विधि की इच्छा से, भाग्य से, किस्मत से, भाग्यवश ।


भाग्य (वि०) [भज्+ण्यत्, कुत्वम्]


1. बांटे जाने के योग्य
2. हिस्से का अधिकारी
3. भाग्यशाली, किस्मतवाला,
~ग्यम्
(नपुं०)
1. भाग्य, किस्मत
2. अच्छी किस्मत, सौभाग्य
3. समृद्धि
4. कल्याण, सुख ।
समस्त पद
~संक्षयः
बुरी किस्मत,
~उन्नतिः
भाग्य का उदय होना,
~ऋक्षम्
पूर्वफाल्गुनी नक्षत्र ।

परिशिष्ट



Correction: