वाचस्पत्यम्
श्यामसुन्दर || पु० श्यामोऽपि सुन्दरः । श्रीकृष्णे “श्याम- सुन्दर! ते दास्यः” इति भागवते १० स्क० २२ अ० । “ध्यायन्ति योगिनस्तञ्च शुद्धं ज्यातिःस्वरूपिणम् । हस्तपादादिरहितं निर्गुणं प्रकृतेः परम् । वैष्णवास्तन्न मन्यन्ते तद्भक्ताः सक्ष्मदर्शिनः । कुतो बभूव तज्ज्योति रहो तर्नाखन विना । ज्योतिरभ्यन्तरे नित्यं शरीरं श्यामसुन्दरम्" ब्रह्मवै० गणपतिख० ४१ अ० ।
शब्दकल्पद्रुमः
श्यामसुन्दरः || पुं, (श्यामः सुन्दरश्च ।)
श्रीकृष्णः । यथा, —
“यावन्ति च शरीराणि भोगार्हाणि महामुने । प्राकृतानि च सर्व्वाणि श्रीकृष्णविग्रहं विना ॥ ध्यायन्ते योगिनस्तञ्च शुद्धं ज्योतिः स्वरूपिणम् हस्तपादादिरहितं निर्गुणं प्रकृतेः परम् ॥ वैष्णवास्तं न मन्यन्ते तद्भक्ता सूक्ष्मदर्शिनः । कुतो बभूव तज्ज्योतिरहो तेजस्विनं विना । ज्योतिरभ्यन्तरे नित्यं शरीरं श्यामसुन्दरम् ॥” इति ब्रह्मवैवर्त्ते गणपतिखण्डे ४१ अध्यायः ॥ * ॥
अन्यच्च । श्यामसुन्दर ते दास्यः करवाम तवोदितम् । देहि वासांसि धर्म्मज्ञ नो चेद्राज्ञे ब्रुवामहे ॥” इति श्रीमागवते दशमस्कन्धे २२ अध्यायः ॥ * ॥
अपि च । “ददर्श श्रीहरिं ब्रह्मा शङ्करश्च सुरैः सह वसन्तं तन्मध्यदेशे यथेन्द्रं तारकावृतम् ॥ अमूल्यरत्ननिर्म्माणसर्व्वभूषणभूषितम् । किरीटिनं कुण्डलिनं वनमालाविभूषितम् ॥ शङ्खचक्रगदापद्मधारिणञ्च चतुर्भुजम् । नवीननीरदश्यामसुन्दरं सुमनोहरम् ॥” इति ब्रह्मवैवर्त्ते प्रकृतिखण्डे १४ अध्यायः ॥