लुटि
लुठ
लुट्
लुट भासार्थे भाषार्थे वा
गणः- चुरादिः
कर्मकः-सकर्मकः
इट्-सेट्
पदम्-उभयपदम्
कर्तरि लटि- लोटयति–ते
अर्थ−
१. चम्कनु, प्रकाशित हुनु,
२. बोल्नु, भाषण गर्नु ।
कृदन्तरूपमाला
- 1“लुट भाषार्थः” 2 आस्वदीयः।
- ‘णौ लोटयति भाषार्थे लुट्येल्लोटति लोटने।।’ 3 इति देवः।
- लोटकः-टिका, लुलोटयिषकः-षिका;
- लोटयिता-त्री, लुलोटयिषिता-त्री;
- इत्यादिकानि रूपाणि सर्वाण्यपि चौरादिककोटयतिवत् 4 बोध्यानि।
प्रासङ्गिक्यः
लुट प्रतिघाते
गणः- भ्वादिः
कर्मकः-सकर्मकः
इट्-सेट्
पदम्-आत्मनेपदम्
कर्तरि लटि- लोटते
अर्थ−
१. प्रतिबन्ध गर्नु, रोक्नु,
२. धकेल्नु, धक्का दिनु ।
कृदन्तरूपमाला
- 1“लुट प्रतीघाते” 2 ‘लोटते प्रतिघातेऽर्थे स्तेये लुण्टति लुण्टयेत्।’ 3 इति देवः।
- अयं पाठो देवमैत्रेयादीनाम्।
- क्षीरस्वामी तु द्वितीयान्तं पठित्वा ‘लुट’ इत्येके, इति वदति।
- लोटकः-टिका, लोटकः-टिका, लुलुटिषकः-लुलोटिषकः-षिका, लोलुटकः-टिका;
- लुटिता-त्री, लोटयिता-त्री, लुलुटिषिता-लुलोटिषिता-त्री, लोलुटिता-त्री;
- इत्यादीनि रूपाणि सर्वाण्यपि भौवादिककुकतिवत् 4 ऊह्यानि।
प्रासङ्गिक्यः
लुट विलोडने
गणः- दिवादिः
कर्मकः-अकर्मकः
इट्-सेट्
पदम्-परस्मैपदम्
कर्तरि लटि- लुट्यति
अर्थ−
१. काँप्नु, हल्लनु, मथ्नु ।
कृदन्तरूपमाला
- 1“लुट विलोडने” 2 ‘-- विलोटने’ इति क्षीरस्वामी।
- ‘लुठ--’ इति द्वितीयान्तः पठितः सि।
- कौमुद्याम्।
- धातुकाव्येऽपि 3 एवमेव।
- शतरि-लुठ्यन् इति अस्य प्रयोगोऽपि दृश्यते।
- ‘णौ लोटयति भाषार्थे, लुट्येल्लोटति लोटने।।’ 4 इति देवः।
- लोटकः-टिका, लोटकः-टिका, लुलुटिषकः-लुलोटिषकः-षिका, लोलुटकः-टिका;
- लोटिता-त्री, लोटयिता-त्री, लुलुटिषिता-लुलोटिषिता-त्री, लोलुटिता-त्री;
- इत्यादीनि रूपाणि सर्वाण्यपि दैवादिकगुध्यतिवत् 5 ऊह्यानि।
प्रासङ्गिक्यः
लुट विलोडने
गणः- भ्वादिः
कर्मकः-सकर्मकः
इट्-सेट्
पदम्-परस्मैपदम्
कर्तरि लटि- लोटति
अर्थ−
१. काँप्नु, हल्लनु, मथ्नु ।
कृदन्तरूपमाला
- 1“लुट विलोटने” 2 ‘णौ लोटयति भाषार्थे लुट्येल्लोटति लोटने।।’ लोटते प्रतिघातेऽर्थे स्तेये लुण्टति लुण्टयेत्।’ 3 इति देवः।
- लोटकः-टिका, लोटकः-टिका, लुलुटिषकः-लुलोटिषकः-षिका, लोलुटकः-टिका;
- लुटिता-त्री, लोटयिता-त्री, लुलुटिषिता-लुलोटिषिता-त्री, लोलुटिता-त्री;
- इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि भौवादिककुकतिवत् 4 ऊह्यानि।
- “लुड-- इति टवर्गतृतीयान्तः इति कौशिककाश्यपनन्दिद्रमिडाः” इति मा।
- धा।
- वृत्तौ।
- ‘-- विलोडने’ इति दुर्गः।
- ‘लुट--’ इत्यत्र ‘लुल-- इति अन्ये’ इति धा।
- का।
- व्याख्याने 5।
- “भूवादिसूत्रे 6 सुधाकरः- ‘लुल--’ इति लान्तोऽपि दृश्यते, ‘आश्लिष्टभूमिं रसितारमुच्चैर्लोलद्- भुजाकारबृहत्तरङ्गम्’ शि।
- व।
- 7 इति।
- डलयोरेकत्वस्मरणमिति वा प्रतिविधेयम्” इति मा।
- धा।
- वृत्तौ।
- इत्युक्तमत्र स्मरणीयम्।
- 8 लोलमानः 9।
- 10
प्रासङ्गिक्यः
लुट संश्लेषणे
गणः- तुदादिः
कर्मकः-सकर्मकः
इट्-सेट्
पदम्-परस्मैपदम्
कर्तरि लटि- लुटति
अर्थ−
१. संयोग गर्नु, मिलाप गर्नु, जोड्नु,
२. आलिङ्गन गर्नु, अङ्कमाल गर्नु ।
कृदन्तरूपमाला
- 1“लुट संश्लेषणे” 2 कुटादिः।
- ‘लुठ--’ इति धा।
- का।
- व्याख्याने 3, ‘लुड इत्येके’ इति च तत्रोपात्तम्।
- क्षीरतरङ्गिण्यां धातुरयं न पठितः।
- अपि तु ‘पुट संश्लेषणे’ इत्यत्र ‘लुट विलोडने इति दुर्गः’ इत्युपात्तम्।
- तत्र टिप्पण्यां “कातन्त्र- धातुपाठे ‘लुट संश्लेषणे’ इति पाठः, काशकृत्स्ने लुठ--” इत्येवं दृश्यते।
- ‘णौ लोटयति भाषार्थे लुट्येत् लोटति लोटने।।’ 4 इति देवः।
- लोटकः-टिका, लोटकः-टिका, लुलुटिषकः-षिका, लोलुटकः-टिका;
- लुटिता-त्री, लोटयिता-त्री, लुलुटिषिता-त्री, लोलुटिता-त्री;
- इत्यादीनि रूपाणि सर्वाण्यपि तौदादिककुटतिवत् 5 बोध्यानि।
- 6
प्रासङ्गिक्यः