वर्णोद्दिष्ट
वर्ण्य
वर्ण्
वर्ण क्रियाविस्तारगुणवचनेषु
गणः- चुरादिः
कर्मकः-सकर्मकः
इट्-सेट्
पदम्-उभयपदम्
कर्तरि लटि- वर्णयति–ते
अर्थ−
१. वर्णन गर्नु, वखान गर्नु,
२. विस्तृत गर्नु, फैलाउनु,
३. प्रशंसा गर्नु,
४. चम्कनु,प्रकाशित हुनु ।
कृदन्तरूपमाला
- 1“वर्ण वर्णक्रियाविस्तारगुणवचनेषु” 2 अदन्तः।
- वर्णक्रिया = वर्णनं, वर्णकरणं वा।
- कथां वर्णयति, सुवर्णं वर्णयति, विस्तृणाती- त्यर्थः।
- विस्तारे--वर्णनेयम्।
- गुणवचनं = स्तुतिः, शुक्लाद्युक्तिर्वा।
- राजान- मुपवर्णयति।
- ‘-- रागे विस्तारे प्रशंसायां च’ इति काशकृत्स्नः।
- वर्णकः-र्णिका, विवर्णयिषकः-षिका;
- वर्णयिता-त्री, विवर्णयिषिता-त्री;
- इत्यादीनि रूपाणि सर्वाणि भेदनार्थकचौरादिककर्णयतिवत् 3 ज्ञेयानि।
प्रासङ्गिक्यः
वर्ण प्रेरणे वर्णने च
गणः- चुरादिः
कर्मकः-सकर्मकः
इट्-सेट्
पदम्-उभयपदम्
कर्तरि लटि- वर्णयति–ते
अर्थ−
१. आज्ञा गर्नु, प्रेरणा गर्नु, पठाउनु,
२. रङ्गाउनु ।
कृदन्तरूपमाला
- 1“वर्ण प्रेरणे” 2 ‘मैत्रेय एवमुक्तवान्’ इति मा।
- धा।
- वृत्तिः।
- क्षीरस्वामी तु ‘-- वर्णने’ इत्याह।
- सि।
- कौमुद्यामपि ‘-- प्रेरणे’ इति पठित्वा, ‘वर्णने इत्येके’ इति दृश्यते।
- वर्णकः-र्णिका, विवर्णयिषकः-षिका;
- वर्णयिता-त्री, विवर्णयिषिता-त्री;
- इत्यादीनि रूपाणि सर्वाण्यपि चौरादिकचूर्णयतिवत् 3 बोध्यानि।
- वर्णं गृह्णाति इत्यर्थे वर्णयति-- ‘सत्यापपाशरूपवीणातूलश्लोकसेनालोमत्वचवर्मवर्ण--’ 4 इति णिच्।
प्रासङ्गिक्यः