संस्कृत-शब्दकोशः

भक्ष्य भगन्द

भग

भगः [ भज्+घ]


1. सूर्य के बारह रूपों में एक, सूर्य
2. चन्द्रमा
3. शिव का रूप
4. अच्छी किस्मत, भाग्य, सुखद नियति, प्रसन्नता –आस्ते भग आसीनस्य–ऐ०ब्रा०, भगमिन्द्रश्च वायुश्च भगं सप्तर्षयो ददुः–याज्ञ० १।२८२
5. सम्पन्नता, समद्धि
6. मर्यादा, श्रेष्ठता
7. प्रसिद्धि, कीर्ति
8. लावण्य, सौन्दर्य
9. उत्कर्ष, श्रेष्ठता
10. प्रेम, स्नेह
11. प्रेममय रंगरेलियाँ, केलि, आमोद
12. स्त्री की योनि–याज्ञ० ३।८८, मनु० ९।२३७
13. सद्गुण, नैतिकता, धर्म की भावना
14. प्रयत्न, चेष्टा
15. इच्छा का अभाव, सांसारिक विषयों में विरति
16. मोक्ष
17. सामर्थ्य
18. सर्वशक्तिमत्ता (नपुं० भी अन्तिम १५ अर्थों में),
~गम्
उत्तराफल्गुनी नक्षत्र ।
समस्त पद
~अङ्कुरः
(आयु० में) चिंकु, योनिद्वार पर की गुटिका,
~आधानम्
दाम्पत्यसुख प्रदान करना,
~घ्नः
शिव का विशेषण,
~देवः
पूर्ण स्वेच्छाचारी, लम्पट.
~देवता
विवाह की अधिष्ठात्री देवता,
~दैवतम्
उत्तराफल्गुनी नक्षत्र,
~नन्दनः
विष्णु का विशेषण,
~भक्षकः
विट, दलाल, भडुआ,
~वेदनम्
वैवाहिक आनन्द की उद्घोषणा ।


भग (पुं०/नपुं०) [भज्+घ]


1. सूर्य
2. चाँद ३. शिव का रूप
4. सौभाग्य, प्रसन्नता
5. समृद्धि
6. यश, कीर्ति
7. सौन्दर्य
8. श्रेष्ठता
9. प्रेम, प्यार
10. कामकेलि,
11. योनि
12. गुण, धर्म
13. प्रयत्न
14. अरुचि, विराग
15. मोक्ष
16. सामर्थ्य
17. सर्वशक्तिमत्ता
18. प्रेम और विवाह की अधिष्ठात्री देवता आदित्य
19. ज्ञान
20. इच्छा
21. अणिमा ।
समस्त पद
~ईशः
भाग्य का देवता.
~काम
(वि०) सभोग के आनंद का इच्छुक,
~वृत्तिः
(स्त्री०) वेश्यावृति,
~वृत्ति
(वि०) वेश्यावृत्ति से निर्वाह करने वाला ।

परिशिष्ट



Correction: