भ्रम् (भ्वा०. दिवा० पर० भ्रमति, भ्रम्यति, भ्राम्यति, भ्रान्त)
1. इधर उधर घूमना, हिलना–जुलना, मारा मारा फिरना, टहलना, (आलं से भी)–भ्रमति भुवने कन्दर्पाज्ञा–मा० १।१४, मनो निष्ठाशून्यं भ्रमति च किमप्यालिखति च–३१, (बहुधा स्थान में कर्म) भुवं बभ्राम–दश०,–दिङ्मण्डलं भ्रमसि मानस चापलेन–भर्तृ० ३।७७, इसी प्रकार ‘भिक्षां भ्रम्’
1. इधर उधर मांगते फिरना
2. मुड़ना, चक्कर काटना, घूमना, बर्तुलाकार गति होना–सूर्यो भ्राम्यति नित्यमेव गगने–भर्तृ० २।९५, भ्रमता भ्रमरेण–गीत० ३
3. भटक जाना, भटकाना, इधर–उधर होना, विचलित होना
4. डगमगाना, लडखडाना, डांवाडोल होना, संदेह की अवस्था में होना, झिझकना–मा० ५।२०
5. भूल करना, भूल में ग्रस्त होना, गलती पर होना,–आभरणकारस्तु तालव्य इति बभ्राम
6. फुरफुराना, फड़फड़ाना, कांपना, चंचल होना–चक्षुर्भ्राम्यति–पंच० ४।७८
7. घेरना,–प्रेर० (भ्रमयति –ते, भ्रामयति–ते) टहलाना, फिराना, घुमाना, चक्कर दिलाना, आवर्तित करना–भ्रमय जलदानं भोगर्भान्–मा० ९।४१
2. भुलाना, भ्रम में डालना, गुमराह करना, उलझाना, उद्विग्न करना, झंझट मे डालना, चकरा देना, डांवाडोल करना–विकारश्चैतन्यं भ्रमयति च संमीलयति च– उत्तर० १।३५
3. लहराना, (तलवार) घुमाना, दोलायमान करना –लीलारविन्दं भ्रमयाञ्चकार–रघु० ६।१३.
उद्–
1. भ्रमण करना, इधर उधर घूमना, गड़बड़ा जाना –धावत्युद्भ्रमति प्रमीलति पतत्युद्याति मूर्छत्यपि –गीत०४
2. भूलना, भूल में पड़ना
3. विक्षुब्ध होना, व्याकुल होना–रघु० १२।७४,
परि–
1. टहलना, घूमना, भ्रमण करना, इधर–उधर हिलना–जुलना –परिभ्रमसि किं वृथा क्वचन चित्त विश्रम्यताम् –भर्तृ० ३।१३७
2. मंडराना, चक्कर लगाना – परिभ्रमन्मूर्धजषट्पदाकुलै:–कि० ५।१४
3. घूमना, परिक्रमा करना, मुडना,
4. घूमना, मारा मारा फिरना (कर्म० के साथ)
5. मोड़ना, प्रदक्षिणा करना,
वि–
1. घूमना, इधर उधर चवकर काटना
2. मंडराना, आवर्तित होना, चक्कर खाना
3. उड़ा देना, तितर वितर करना, इधर उधर बखेरना
4. गड़बड़ा जाना, अव्यवस्थित होना, व्याकुल होना, विस्मित होना–भग० १६।१६, (प्रेर०) घबरा देना, उद्विग्न करना–प्रभामत्तश्चन्द्रो जगदिदमहो विभ्रमयति–काव्य० १०,
सम–
1. घूमना, टहलना
2. गलती पर होना, व्याकुल होना, उद्विग्न होना, घबड़ा जाना ।
भ्रम् (प्रेर०)
1 ढिंढोरा पीटना
2. अव्यवस्थित करना ।
परिशिष्ट
भ्रम् (भ्वा०, दिवा० पर०) लडखडाना, धबड़ाना ।
परिशिष्ट