वर्त्मनि वर्त्र

वर्त्मन्

वर्त्मन् n. [वृत्-मनिन्]
1 A way, road, path, passage, track; वर्त्म भा- नोस्त्वजाशु Me. 39; पारसीकांस्ततो जेतुं प्रतस्थे स्थलवर्त्मना ‘by land’; आ- काशवर्त्मना ‘through the air’.
2 (Fig.) A way, course, an established or prescribed usage, the usual manner or course of conduct; मम वर्त्मानुगच्छंति मनुष्याः पार्थ सर्वशः Bg. 3. 23; रेखामात्रमपि क्षुण्णादामनोर्वर्त्मनः परम् । न व्यतीयुः प्रजास्तस्य नियंतुर्नोमि- वृत्तयः R. 1. 17 (where the literal sense is also intended); अहमेत्य प- तंगवर्त्मना पुनरंकाश्रयिणी भवामि ते Ku. 4. 20 ‘after the manner of a moth.’
4 Room, scope for action; न वर्त्म कस्मैचिदपि प्रदीयतां Ki. 14. 14.
5 An eye-lid.
6 An edge, a border.
−Comp.
−कर्मन् n. ‘roadwork’, engineering.
−पातः deviation from the road. −बंधः, −बंधकः an affection of the eye-lids.
−रोगः a disease of the eyelids.

---