संस्कृत-शब्दकोशः

बल्हिकाः बशा

बल्ह्

बल्ह भाषायाम्


गणः- चुरादिः
कर्मकः-सकर्मकः
इट्-सेट्
पदम्-उभयपदम्
कर्तरि लटि- बल्हयति–ते

अर्थ−
१. बोल्नु, भन्नु ।

कृदन्तरूपमाला

  • 1“बल्ह भाषार्थः” 2 आस्वदीयः।
  • बल्हकः-ल्हिका, बिबल्हयिषकः-षिका;
  • इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि 3 चौरादिकग्रासयतिवत् 4 ज्ञेयानि।
  • 5 अबल्ह्यः।

प्रासङ्गिक्यः

  • ↑ (११०६)
  • ↑ (१०-चुरादिः-१७७१। सक। सेट्। उभ।)
  • ↑ [पृष्ठम्०९२२+ ३१]
  • ↑ (४३९)
  • ↑ आ। ‘नाहं बर्हयितास्म्यबल्ह्यमपि भोः सर्वैरिदं गोप्यते…।।’ धा। का। ३। ४४।


बल्ह प्राधान्ये


गणः- भ्वादिः
कर्मकः-सकर्मकः
इट्-सेट्
पदम्-आत्मनेपदम्
कर्तरि लटि- बल्हते

अर्थ−
१. श्रेष्ठ हुनु,
२. फैलाउनु,
३. हिंसा गर्नु ।

कृदन्तरूपमाला

  • 1“बल्ह प्राधान्ये” 2 बल्हकः-ल्हिका, बल्हकः-ल्हिका, बिबल्हिषकः-षिका, बाबल्हकः-ल्हिका;
  • इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि भौवादिकगर्हतिवत् 3 ज्ञेयानि।
  • 4 प्रबल्हः, 5 बाहीकः।

प्रासङ्गिक्यः

  • ↑ (११०५)
  • ↑ (१-भ्वादिः-६३९। अक। सेट्। आत्म।)
  • ↑ (३८५)
  • ↑ B। ‘बर्हप्रबल्हसमलङ्कृतिरालिलिङ्ग प्रोत्थाप्य वर्हकनिवल्हदुतं तमीशः।’ धा। का। १। ८१।
  • ↑ ७। ‘ईकक् च’ (वा। ४-१-८५) इत्यनेन बहिस्-बहिल्शब्दाभ्यामीकक्प्रत्यये टिलोपे च बाहीकः इति रूपसिद्धिः। वेदबाह्यदेशजात इत्यर्थः। ‘गौर्वाहीकः’ इत्यादिषु बाहीकः इत्येव ओष्ठ्यादिः प्रयोगः साधुः, न तु दन्त्योष्ठ्यादिरिति बोध्यम्।



Correction: