संस्कृत-शब्दकोशः

बिन्दुसरोवर बिब्बोक

बिन्द्

बिदि अवयवे


गणः- भ्वादिः
कर्मकः-अकर्मकः
इट्-सेट्
पदम्-परस्मैपदम्
कर्तरि लटि- बिन्दति

अर्थ−
१. अवयव हुनु ।

कृदन्तरूपमाला

  • 1“बिदि अवयवे” 2 ‘अवयवे = एकदेशगतक्रियायाम्।’ इति क्षीरस्वामी।
  • ‘भिदि--’ इति सम्मताकारः।
  • बिन्दकः-न्दिका, बिन्दकः-न्दिका, बिबिन्दिषकः-षिका, बेबिन्दकः-न्दिका;
  • इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि भौवादिककन्दतिवत् 3 ज्ञेयानि।
  • 4 बिन्दुः 5।

प्रासङ्गिक्यः

  • ↑ (१११४)
  • ↑ (१-भ्वादिः-६४। अक। सेट्। पर।)
  • ↑ (१६३)
  • ↑ २। बाहुलकादौणादिके उप्रत्यये रूपम्। मैत्रेयस्तु ‘बिन्दुरिच्छुः’ (३-२-१६९) इति सूत्रे निपातनादुकारप्रत्ययान्तत्वं मेने। तदप्रामाणिकम्। यतः, काशिकादिषु “वेत्तेर्नुमि उप्रत्यये निपातनम् विन्दुः वेदनशीलः” इत्युक्तत्वात्। एतेन, ‘यद्यभिधानमस्ति--भिन्दुरिति दृश्यते।’ इति भिदिधातुमत्रावयवार्थे पठन्, तस्योप्रत्ययान्ते भिन्दुरिति साधयंश्च सम्मताकारोऽपि प्रतिबोधित इति ज्ञेयम्।
  • ↑ B। ‘श्रुतान्दुकैश्चित्तगजेन्द्ररोधिनस्तुष्यन्तु सन्तो गुणबिन्दुलोलुपाः।।’ धा। का। १। ९।



Correction: