बृहू
बेडा
बृंह्
बृह वृद्धौ
गणः- भ्वादिः
कर्मकः-अकर्मकः
इट्-सेट्
पदम्-परस्मैपदम्
कर्तरि लटि- बर्हति
अर्थ−
१. बढ्नु, वृद्धि हुनु ।
कृदन्तरूपमाला
- 1“बृह वृद्धौ” 2 ‘… बृंहति बर्हति।
- वृद्धौ, भाषार्थविषये बृंहयेद् बर्हयेदिति।।’ 3 इति देवः।
- बर्हकः-र्हिका, बर्हकः-र्हिका, बिबर्हिषकः-षिका, बरीबृहकः-हिका;
- इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि भौवादिकदर्हतिवत् 4 ज्ञेयानि।
- 5 परिबृढः 6, परिबृहितः, 7 बृहत्।
प्रासङ्गिक्यः
बृहिर् वृद्धौ शब्दे च
गणः- भ्वादिः
कर्मकः-अकर्मकः
इट्-सेट्
पदम्-परस्मैपदम्
कर्तरि लटि- बर्हति
अर्थ−
१. बढ्नु, वृद्धि हुनु,,
२. हात्ती कराउनु, हात्तीको जस्तो शब्द निस्कनु ।
कृदन्तरूपमाला
बृहू उद्यमने
गणः- तुदादिः
कर्मकः-सकर्मकः
इट्-वेट्
पदम्-परस्मैपदम्
कर्तरि लटि- बृहति
अर्थ−
१. उठाउनु,
२. उद्योग गर्नु
कृदन्तरूपमाला
- 1“बृहू उद्यमने” 2 क्षीरतरङ्गिणी-धातुकाव्यादिषु दृष्टः पाठ एवम्।
- अन्ये सर्वे दन्तोष्ठ्यादि ‘वृहू--’ इत्येव पठन्ति।
- तत्र क्षीरस्वामी ‘बृहु--’ इति उदितं पपाठ।
- बर्हकः-र्हिका, बर्हकः-र्हिका, बिबर्हिषकः-बिबृक्षकः-क्षिका, बरीबृहकः-हिका;
- इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि तौदादिकतर्हतिवत् 3 ज्ञेयानि।
- णिनिप्रत्यये-- 4 जनजीबबर्ही इति।
प्रासङ्गिक्यः
बृहि भाषायाम्
गणः- चुरादिः
कर्मकः-सकर्मकः
इट्-सेट्
पदम्-उभयपदम्
कर्तरि लटि- बृंहयति–ते
अर्थ−
१. बोल्नु, भन्नु ।
कृदन्तरूपमाला
- 1“बृहि भाषार्थः” 2 आस्वदीयः।
- ‘--भासार्थः’ इति क्षीरस्वामी।
- ‘वृद्धौ, भाषार्थविषये बृंहयेद् बर्हयेदिति।।’ 3 इति देवः।
- बृंहकः-हिका, बिबृंहयिषकः-षिका, बृंहयिता-त्री, बिबृंहयिषिता-त्री;
- बृंहयन्-न्ती, बिबृंहयिषन्-न्ती, बृंहयिष्यन्-न्ती-ती, बिबृंहयिषिष्यन्-न्ती-ती;
- बृंहयमाणः, बिबृंहयिषमाणः, बृंहयिष्यमाणः, बिबृंहयिषिष्यमाणः;
- सुवृट्- सुबृड्-सुबृहौ-सुबृहः;
- -- -- -- बृंहितम्-तः-तवान्, बिबृंहयिषितः-तवान्, बृंहः, बिबृंहयिषुः;
- बृंहयितव्यम्, बिबृंहयिषितव्यम्;
- बृंहणीयम्, बिबृंहयिषणीयम्;
- बृंह्यम्, बिबृंहयिष्यम्, ईषद्बृंहः-दुर्बृंहः-सुबृंहः;
- बृंह्यमाणः, बिबृंहयिष्यमाणः, बृंहः, बिबृंहयिषः, बृंहयितुम्, बिबृंहयिषितुम्;
- बृंहणा, बिबृंहयिषा, बृंहणम्, बिबृंहयिषणम्, बृंहयित्वा, बिबृंहयिषित्वा;
- प्रबृंह्य, प्रबिबृंहयिष्य;
- बृंहम् २, बृंहयित्वा २, बिबृंहयिषम् २, बिबृंहयिषित्वा २। 4
प्रासङ्गिक्यः
बृहि वृद्धौ शब्दे च
गणः- भ्वादिः
कर्मकः-अकर्मकः
इट्-सेट्
पदम्-परस्मैपदम्
कर्तरि लटि- बृंहति
अर्थ−
१. बढ्नु, वृद्धि हुनु,,
२. हात्ती कराउनु, हात्तीको जस्तो शब्द निस्कनु ।
कृदन्तरूपमाला
- 1“बृहि वृद्धौ शब्दे च” 2 3 अत्र शब्दः-गजशब्द एव, लोके तथैव प्रयोगात्।
- ‘बृहिर्--’ इति चन्द्रदुर्गौ।
- ‘… बृंहति बर्हति।
- वृद्धौ, भाषार्थविषये बृंहयेत् बर्हयेदिति।।’ 4 इति देवः।
- बृंहकः-बृंहिका, बृंहकः-बृंहिका, बिबृंहिषकः-षिका, बरीबृंहकः-हिका;
- इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि भौवादिकदर्हतिवत् 5 ज्ञेयानि।
- 6 परिबृढः- 7 उपबृंहितः, 8 बर्हिः, 9 ब्रह्म।
प्रासङ्गिक्यः