Menu
Home
About
संस्कृत-नेपालीकोशः
संस्कृत-हिन्दीकोशः
Sanskrit-English Dictionary
संस्कृत-संस्कृतकोशः
Acknowledgement
Our Team
Contact
संस्कृत-शब्दकोशः
नेपाली
हिन्दी
English
भक्षिन्
भक्ष्य
भक्ष्
भक्ष
अदने
गणः-
चुरादिः
कर्मकः-
सकर्मकः
इट्-
सेट्
पदम्-
उभयपदम्
कर्तरि लटि-
भक्षयति–ते
अर्थ−
१. खानु ।
कृदन्तरूपमाला
1
“भक्ष अदने”
2
3
‘भ्लक्ष अदने’ इत्यत्र भ्वादौ मैत्रेयादयः ‘भक्ष’ इति पठन्ति।
तदनुसारेण देवेनापि ‘शपि भक्षति भक्षते।’
4
इत्युक्तम्।
धातुकाव्येऽपि ‘--प्रभ्लक्ष्य भक्षन्ति यदम्बु नीचाः।’
5
इति शब्विकरणकः प्रयोगः कृतः।
परं तु ‘भक्षेरहिंसार्थस्य’
6
इत्यत्र ‘भक्षयति पिण्डीं देवदत्तः।
भक्षयति पिण्डीं देवदत्तेन।’ इति ण्यन्ताद्धेतुमण्णिचि प्रयोज्यस्य कर्मसंज्ञाभावप्रतिपादकभाष्येण भक्षतेः शब्विकरणपाठोऽनभिसंहितः।
‘शीलि- कामिभक्ष्याचरिभ्यो णः’
7
इत्यत्रापि बार्तिक-भाष्य-कैयटोद्द्यो- तादिषु चौरादिकस्य भक्षयतेरेव प्रत्ययविधानप्रदर्शनादपि भ्वादौ पाठोऽस्याप्रामा- णिक एवेति ज्ञेयम्।
स्पष्टमिदं माधवधातुवृत्तौ प्रकृतधातुप्रकरणे इति ज्ञेयम्।
8
‘भक्षयत्यदने भक्षेः, शपि भक्षति भक्षते।’
9
इति देवः।
भक्षकः-क्षिका, भक्षकः-क्षिका, बिभक्षिषकः-षिका, बाभक्षकः-क्षिका;
इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि भौवादिकतक्षतिवत्
10
ज्ञेयानि।
प्रासङ्गिक्यः
↑
(११३५)
↑
(१-भ्वादिः-८९३। सक। सेट्। उभ।)
↑
[आ]
↑
(श्लो। १७७)
↑
(२-२८)
↑
(वा। १-४-५२)
↑
(वा। ३-२-१)
↑
[पृष्ठम्०९३६+ २५]
↑
(श्लो। १७७)
↑
(६९१)
Correction:
Name
Email
Message:
Send