संस्कृत-शब्दकोशः

भ्रक्ष भ्रज्जन

भ्रक्ष्

भ्रक्ष अदने


गणः- भ्वादिः
कर्मकः-सकर्मकः
इट्-सेट्
पदम्-उभयपदम्
कर्तरि लटि- भ्रक्षति–ते

अर्थ−
१. खानु ।

कृदन्तरूपमाला

  • 1“भ्रक्ष अदने” 2 3 भ्वादिषु क्षीरस्वामिप्रभृतिभिः भ्रक्ष इत्ययं धातुरदनार्थकः पठित इति मा।
  • धा।
  • वृत्ति-पुरुषकार 4 ग्रन्थाभ्यामवगम्यते।
  • परंतु मुद्रित- क्षीरतरङ्गिण्यां भ्वादिषु भ्लक्ष इत्येव पाठो दृश्यते।
  • सोऽपि पाठो मुद्रणाशुद्ध्या स्यादिति भाति;
  • यतः चुरादिषु क्षीरस्वामिनैव भक्षधातुं प्रकृत्य, ‘भक्षतेर्घञ् भक्षः।’ इत्युक्तम्, भ्वादिषु भक्षधातुस्तेन न पठितश्च।
  • अतोऽत्र क्षीरतर- ङ्गिण्यां भ्वादौ अदनार्थको धातुः, पुरुषकारधातुवृत्तिकारपक्षानुसारेण भ्रक्ष इति वा स्यात्, अथवा क्षीरस्वामिनैव चुरादिष्वनूद्यमानेन पाठेन भक्ष इति वा स्यात्।
  • नतु भ्लक्ष इति--इति युक्तमुत्पश्यामः।
  • सिद्धान्तकौमुद्या- द्यनुसारेण धातुरयमस्माभिरत्र विलिखितः। भ्रक्षकः-क्षिका, भ्रक्षकः-क्षिका, बिभ्रक्षिषकः-षिका, बाभ्रक्षकः-क्षिका;
  • इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि भौवादिकतक्षतिवत् 5 ज्ञेयानि।
  • 6

प्रासङ्गिक्यः

  • ↑ (११७९)
  • ↑ (१-भ्वादिः-८९२। सक। सेट्। उभ।)
  • ↑ [अ]
  • ↑ (श्लो। १७७)
  • ↑ (६९१)
  • ↑ [पृष्ठम्०९७७+ ३०]



Correction: