महादानम् (नपुंसकलिङ्ग)
अर्थ−
१. सूर्य - चन्द्र - ग्रहणमा दिइने दान,
२. स्मृतितत्त्व अनुसार महादान दुई छन् - सोह्रथरी र दशथरी । ‘सोह्र महादान’- तुलापुरुष, हिण्यगर्भ, ब्रह्माण्ड, कल्पपादप, गोसहस्त्र, हिरण्यकामधेनु, हिरण्याश्व, पञ्चलाङ्गल, धरादान, हिरण्याश्वरथ, हेमहस्तिरथ, विष्णुचक्र, कल्पलता, सप्तसागर, रत्नधेनु र महाभूतघट । ‘दश महादान’ -कनकदान, अश्वदान, तिलदान, हात्तीदान, दासीदान, रथदान, महीदान, गृहदान, कन्यादान र कपिला धेनुदान । भनाइ छ-
“अथातः संप्रवक्ष्यामि महादानस्य लक्षणम् ॥
आद्यन्तु सर्वदानानां तुलापुरुषसंज्ञितम् ॥
हिरण्यगर्भदानं च ब्रह्माण्डं तदनन्तरम् ॥
कल्पपादपदानं च गोसहस्रञ्च पञ्चमम् ॥
हिरण्यकामधेनुश्च हिरण्याश्वस्तथैव च ॥
पञ्चलाङ्गलकश्चैव धरादानं तथैव च ॥
हिरण्याश्वरथस्तद्वद् हेमहस्तिरथस्तथा ॥
द्वादशं विष्णुचक्रं च ततः कल्पलतात्मकम् ॥
सप्तसागरदानं च रत्नधेनुस्तथैव च ॥
महाभूतघटस्तद्वत् षोडशः परिकीर्तितः ॥
कनकाश्वतिला नागदासीरथमहीगृहाः ॥
कन्या च कपिला धेनुर्महादानानि वै दश ॥”
(स्मृतितत्त्व) ।