मुण्डी मुत्

मुण्ड्

¹“मुडि खण्डने” ² ‘मुण्डते मार्जने मुण्डेः, खण्डने शपि मुण्डति।।’ ³ इति देवः।
⁴ अर्थभेदात् पुनः पाठः।
“अत एव, ‘मुडि खण्डनप्रमर्दनयोः’ इति भोजदेवः।
‘मुटि’ इति कौशिकदुर्गौ-मुण्टति।” इति क्षीरतरङ्गिण्याम्।
‘मुड’ इति धा।
का।
व्याख्यायाम् ⁵।
मुण्डकः-ण्डिका, मुण्डकः-ण्डिका, मुमुण्डिषकः-षिका, मोमुण्डकः-ण्डिका;
मुण्डिता-त्री, मुण्डयिता-त्री, मुमुण्डिषिता-त्री, मोमुण्डिता-त्री, इत्यादीनि सर्वाणि रूपाणि भौवादिककुण्ठतिवत् ⁶ बोध्यानि।
⁷ मुण्डयन्-न्ती, ⁸म्बोजमुण्ड इत्यादिष्वपि। यवनमुण्डः-का⁹म्बोजमुण्डः, इमानि रूपाण्यधिकान्यत्रेति विशेषः।

प्रासङ्गिक्यः

↑ (१२८३)
↑ (१-भ्वादिः-३२६। सक। सेट्। पर।)
↑ (श्लो। ८३)
↑ [पृष्ठम्१०३८+ २६]
↑ (१-४२)
↑ (२०९)
↑ १। मुण्डं करोतीत्यर्थे, ‘मुण्डमिश्र--’ (३-१-२१) इत्यादिना णिच्। ‘सनाद्यन्ता धातवः’ (३-१-३२) इति धातुसंज्ञायां शतरि रूपमेवम्।
↑ २। मुण्डो यवन इव इति समासे मयूरव्यंसकादित्वात् (२-१-७२) विशेषणस्य परनिपातः। एवं का[क]
↑ [क]

¹“मुडि मार्जने” ² मार्जनम् = शुद्धिर्न्यग्भावश्च।
‘--मञ्जने’ इति क्षीरस्वामी।
“-- ‘मञ्जने’ इति काशकृत्स्नधातुपाठीयकन्नडटीकायां ³ पाठः।
मञ्जनम् = स्नानम् इत्यपि तत्रैव।” इति क्षी-टीका।
‘मुण्डते मार्जने खण्डेः, खण्डने शपि मुण्डति।।’ ⁴ इति देवः।
मुण्डकः-ण्डिका, मुण्डकः-ण्डिका, मुमुण्डिषकः-षिका, मोमुण्डकः-ण्डिका;
मुण्डिता-त्री, मुण्डयिता-त्री, मुमुण्डिषिता-त्री, मोमुण्डिता-त्री;
इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि भौवादिककुण्ठतिवत् ⁵ ज्ञेयानि।
अस्य धातोः आत्मनेपदित्वात् मुण्डमानः, मुण्डिष्यमाणः, मुमुण्डिषमाणः, मुमुण्डिषिष्यमाणः;
इति शानचि रूपाणि इति विशेषः।

प्रासङ्गिक्यः

संस्कृत-शब्दकोशः