यक्षेश्वर यक्ष्मग्रस्त

यक्ष्

यक्ष पूजायाम्

---

गणः- चुरादिः
कर्मकः-सकर्मकः
इट्-सेट्
पदम्-उभयपदम्
कर्तरि लटि- यक्षयति-ते

अर्थ−
१. आराधना गर्नु, पूजा गर्नु, सत्कार गर्नु ।

कृदन्तरूपमाला

• ¹“यक्ष पूजायाम्” ² आकुस्मीयः।
• ³ “अत्रात्रेयः-- ‘केचित् रामायणे यक्षशब्दस्य भक्षणार्थत्वेन व्युत्पाद- नादन्तस्थादिमाहुः;
• तच्चिन्त्यम्।
• इत्युक्तवान्।’ रामायणोक्तिस्तु ‘यक्ष पूजायाम्’ इत्यस्यानेकार्थत्वाश्रयणेन निर्वाह्या।” इति ‘जक्ष--’ धातौ ⁴ माधवोक्तमिहावधेयम्। यक्षकः-क्षिका, यियक्षयिषकः-षिका;
• यक्षयिता-त्री, यियक्षयिषिता-त्री;
• इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि चौरादिकपक्षयतिवत् ⁵ बोध्यानि।
• ⁶ यक्षः, यक्ष्मा ⁷, ⁸ यक्ष्यम्, इमानि रूपाण्यधिकानीति विशेषः।

प्रासङ्गिक्यः

• ↑ (१३३४)
• ↑ (१०-चुरादिः-१६९३। सक। सेट्। आत्म।)
• ↑ [अ]
• ↑ (अदादिषु)
• ↑ (९५६)
• ↑ २। ‘अकर्तरि च कारके संज्ञायाम्’ (३-३-१९) इति कर्मणि घञ्प्रत्यये रूपमेवम्। यक्ष्यतेऽसौ इति यक्षः।
• ↑ ३। ‘अर्तिस्तु…’ (द। उ। ७-२६।) इति मन्प्रत्यये रूपमेवम्। यक्ष्मा = व्याधिः।
• ↑ आ। ‘… भ्रूणस्य शाठ्यजनयक्ष्यमवेक्ष्य गात्रम्।’ धा। का। ३-३५।

---