लोकोत्तरता लोच

लोक्

लोकृ दर्शने

---

गणः- भ्वादिः
कर्मकः-सकर्मकः
इट्-सेट्
पदम्-आत्मनेपदम्
कर्तरि लटि- लोकते

अर्थ−
१. हेर्नु ।
अव-
१. हेर्नु ।
आ-
१. हेर्नु, प्रत्यक्ष ज्ञान गर्नु ।

कृदन्तरूपमाला

• ¹“लोकृ दर्शने” ² ‘दर्शने लोकते लोकेर्भाषार्थे णौ तु लोकयेत्।।’ ³ इति देवः।
• लोककः-किका, लोककः-किका, लुलोकिषकः-षिका, लोलोककः-किका;
• लोकिता-त्री, लोकयिता-त्री, लुलोकिषिता-त्री, लोलोकिता-त्री;
• लोकन्-न्ती, लोकयन्-न्ती, लुलोकिषन्-न्ती;
• -- लोकिष्यन्-न्ती-ती, लोकयिष्यन्-न्ती-ती, लुलोकिषिष्यन्-न्ती-ती;
• -- लोकमानः, लोकयमानः, लुलोकिषमाणः, लोलोक्यमानः;
• लोकिष्यमाणः, लोकयिष्यमाणः, लुलोकिषिष्यमाणः, लोलोकिष्यमाणः;
• लोक्-लोग्-लोकौ-लोकः;
• -- -- -- लोकितम्-तः, लोकितः, लुलोकिषितः, लोलोकितः-तवान्;
• लोकः, आलोकः, अवलोकः;
• -- -- -- ⁴ उलूकः, लोकनः, विलोकः, प्रलोकी, भयलोकी, लोकः, लुलोकिषुः, लोलुकः;
• लोकितव्यम्, लोकयितव्यम्, लुलोकिषितव्यम्, लोलोकितव्यम्;
• लोकनीयम्, लोकनीयम्, लुलोकिषणीयम्, लोलोकनीयम्;
• लोक्यम्, लोक्यम्, लुलोकिष्यम्, लोलोक्यम्;
• ईषल्लोकः-दुर्लोकः-सुलोकः;
• -- -- -- लोक्यमानः, लोक्यमानः, लुलोकिष्यमाणः, लोलोक्यमानः;
• लोकः, लोकः, लुलोकिषः, लोलोकः;
• ⁵ लोकितुम्, लोकयितुम्, लुलोकिषितुम्, लोलोकितुम्;
• लोका, लोकना, लुलोकिषा, लोलोका;
• लोकनम्, आलोकनम्- ⁶ अवलोकनम्, लोकनम्, लुलोकिषणम्, लोलोकनम्;
• लोकित्वा, लोकयित्वा, लुलोकिषित्वा, लोलोकित्वा;
• ⁷ आलोक्य, आलोक्य, आलुलोकिष्य, आलोलोक्य;
• लोकम् २, लोकित्वा २, लोकम् २, लोकयित्वा २, लुलोकिषम् २, लुलोकिषित्वा २, लोलोकम् २;
• लोलोकित्वा २।

प्रासङ्गिक्यः

• ↑ (१५२०)
• ↑ (१-भ्वादिः-७६। सक। सेट्। आत्म।)
• ↑ (श्लो। ४०)
• ↑ १। ‘उलति नेत्राभ्यां दहति उलूकः। ऊर्ध्वालोकनादिति निरुक्तम्’ इति अमर- टीकायां क्षीरस्वामिना उक्तम्। द। उ। वृत्तौ तु (३-४६) ‘उत्क्रम्य दृष्टि- विषयमालोकयतीति उलूकः कौशिकः’ इत्येवं दृश्यते। अत्राहोज्ज्वलदत्तः-- ‘सर्वस्वे तु ऊर्ध्वौ कर्णावस्येति पृषोदरादित्वात् उलूक इत्यपि साधितम्’ इति।
• ↑ [पृष्ठम्११७९+ २३]
• ↑ आ। ‘अक्लिन्दनीयान् शुधितात्मनो जनान् प्रशीकते यः करुणावलोकनैः।’ धा। का। १-११।
• ↑ B। ‘आलोक्य प्रियतममंशुके विनीवौ यत्तस्थे नमितमुखेन्दु मानवत्या।’ शि। वि। ९-८४।

---

लोकृ भासायाम्, भाषायाम् वा

---

गणः- चुरादिः
कर्मकः-सकर्मकः
इट्-सेट्
पदम्-उभयपदम्
कर्तरि लटि- लोकयति–ते

अर्थ−
१. चम्कनु, प्रकाशित हुनु,,
२. भाषण गर्नु, बोल्नु ।

कृदन्तरूपमाला

• ¹“लोकृ भाषार्थः” ² आस्वदीयः।
• ‘दर्शने लोकते लोकेर्भाषार्थे णौ तु लोकयेत्।।’ ³ इति देवः।
• ‘-- भामार्थः’ इति क्षीरस्वामी।
• आस्वदीयत्वात् णिज्विकल्पः।
• शुद्ध-ण्यन्त-सन्नन्त-यङन्तरूपाणि सर्वाणि पूर्वोक्तभौवादिकलोकतिवत् ⁴ ऊह्यानि।
• लोककः-किका, लुलोकयिषकः-षिका;
• लोकयिता-त्री, लुलोकयिषिता-त्री;
• ⁵ लोकन्-न्ती, लुलोकयिषन्-न्ती;
• लोकयिष्यन्-न्ती-ती, लुलोकयिषिष्यन्-न्ती-ती;
• लोकयमानः, लुलोकयिषमाणः, लोकयिष्यमाणः, लुलोकयिषिष्यमाणः;
• लोक्- लोकौ-लोकः;
• लोकितः, लुलोकयिषितः-तम्-तवान्;
• लोकः, लुलोकयिषुः;
• लोकयितव्यम्, लुलोकयिषितव्यम्;
• लोकनीयम्, लुलोकयिषणीयम्;
• लोक्यम्, लुलोकयिष्यम्;
• लोक्यमानः, लुलोकयिष्यमाणः;
• ईषल्लुलोकयिषः-दुर्लुलोकयिषः-सुलुलोकयिषः;
• -- -- लोकः, लुलोकयिषः;
• लोकितुम्, लुलोकयिषितुम्;
• लोकना, लुलोकयिषा;
• लोकनम्, लुलोकयिषणम्;
• लोकयित्वा, लुलोकयिषित्वा;
• विलोक्य, विलुलोकयिष्य;
• लोकम् २ -लोकयित्वा २;
• लुलोकयिषम् २ -लुलोकयिषित्वा २;
• इति ण्यन्ते तत्प्रकृतिकसन्नन्ते च रूपाणीति विशेषः।
• ⁶

प्रासङ्गिक्यः

• ↑ (१५२१)
• ↑ (१०-चुरादिः-१७७७। अक। सेट्। उभ।)
• ↑ (श्लो। ४०)
• ↑ (१५२०)
• ↑ १। आस्वदीयत्वात् णिजभावपक्षे शतरि परस्मैपदमेव।
• ↑ [पृष्ठम्११८०+ २७]

---