वणिज्य वण्ट

वण्

वण शब्दे

---

गणः- भ्वादिः
कर्मकः-सकर्मकः
इट्-सेट्
पदम्-परस्मैपदम्
कर्तरि लटि- वणति

अर्थ−
१. शब्द गर्नु ।

कृदन्तरूपमाला

• ¹“वण शब्दार्थः” ² ‘व्रण--’ इति धा।
• का।
• व्याख्यायाम् ³।
• वाणकः-णिका, वाणकः-णिका, विवणिषकः-षिका, वंवणकः-णिका;
• वणिता-त्री, वाणयिता-त्री, विवणिषिता-त्री, वंवणिता-त्री;
• ⁴ इत्यादिकानि रूपाणि सर्वाण्यपि भौवादिककणतिवत् ⁵ ज्ञेयानि।
• उद्वणः, उल्बणः, ⁶ वाणः, ⁷ बाणः, वाणी ⁸, ⁹ वाणिः, अन्तर्वाणिः वाणिनी ¹⁰, इत्यादीनि रूपाणि अस्य धातोः विशेषेण भवन्तीति ज्ञेयम्।

प्रासङ्गिक्यः

• ↑ (१५४६)
• ↑ (१-भ्वादिः-४४६। अक। सेट्। पर।)
• ↑ (१-५८।)
• ↑ [पृष्ठम्११८९+ २५]
• ↑ (१५७)
• ↑ १। ‘हलश्च’ (३-३-१२१) इति संज्ञायां घञ्प्रत्यये रूपमेवम्।
• ↑ २। ‘बणत्यस्मिन् ज्या इति-बाणः’ इति क्षीरतरङ्गिण्यामुपात्तत्वात् केचित् अस्य ‘वण’ इत्यस्य ‘बण’ इति अभिप्रयन्ति इति ज्ञायते।
• ↑ ३। ‘इञ् वपादिभ्यः’ (वा। ३-३-१०८) इति इञन्तात् ‘सर्वतोऽक्तिन्नर्थादित्येके’ (ग। सू। ४-१-४५) इति ङीन् भवति इति मा। धा। वृत्तिः। वस्तुतस्तु ‘कृदिकारादक्तिनः’ (गणसूत्रम् ४-१-४५) इति ङीष्प्रत्ययेऽपि रूपमेवम्। ‘--गीर्वाक् वाणी सरस्वती’ इत्यमरः।
• ↑ ४। ‘इण् अजादिभ्यः’ (वा। ३-३-१०८) इति भावे इण्प्रत्यये वाणिः इति। वाणिः = वाक् इत्यमरः। ‘वाणिः स्याद् दूतिभारत्योर्वाणिः मूल्ये बलाहके’ इति विश्वः। ‘बलीवर्दपङ्क्तिरिव समाधुर्या वाणी मनोहरति’ इति दमयन्ती- श्लेषाद्दीर्घान्तोऽपि वाणीशब्दः।
• ↑ ५। अवश्यं वणतीति व्युत्पत्त्यां ‘आवश्यकाधमर्ण्ययोर्णिनिः’ (३-३-१७०) इति आवश्य- कार्थे णिनिप्रत्यये तदन्तात् ङीपि रूपमेवम्। वाणिनी = विदग्धस्त्री।

---