विश्वेदेवाः (पुंलिङ्गबहुवचन)
अर्थ−
दक्षप्रजापतिकी छोरी विश्वाका गर्भबाट उत्पन्न श्राद्धमा पूजा गरिने देवताको एक गण जसको सङ्ख्या दश छ । भिन्नाभिन्नै श्राद्धमा भिन्नभिन्न नामले यिनको पूजा हुन्छ । जस्तै - इष्टिश्राद्धमा - क्रतु/दक्ष । वृद्धिश्राद्धमा - सत्य/वसु । नैमित्तिकश्राद्धमा - काम/काल, काम्यश्राद्धमा- धूरि/लोचन, पार्वणश्राद्धमा - पुरुरव/आर्द्रव; तर वायुपुराणमा विश्वेदेवाका नाम फरक बताइएका छन् - क्रतु, दक्ष, श्रव, सत्य, काल, काम, द्युति, कुरुवान्, प्रभवान् र रोचमान ।
“इष्टिश्राद्धे क्रतूदक्षौ सत्यौ नान्दीमुखे वसू ॥
नैमित्तिके कामकालौ काम्ये च धूरिलोचनौ ॥
पुरुरवार्द्रवौ चैव पार्वणे समुदाहृतौ ॥”
(निर्णयसिन्धु) ।
“कर्माङ्गमिष्टिश्राद्धं चोच्यते, अत्र क्रतू दक्षौ विश्वेदेवाः ॥
अन्यकर्मसु वृद्धिसंज्ञकम्, अत्र सत्यवसू विश्वेदेवाः ॥”
(धर्मसिन्धु) ।
“विश्वेदेवास्तु विश्वाया जज्ञिरे दश विश्रुताः ॥
क्रतुर्दक्षः श्रवः सत्यः कालः कामो द्युतिस्तथा ॥
कुरुवान् प्रभवाँश्चैव रोचमानश्च ते दश ॥”
(वायुपुराण ६६/३१-३२) ।