वृधु
वृन्त
वृध्
वृधु भासायां भाषायाम्
गणः- चुरादिः
कर्मकः-सकर्मकः
इट्-सेट्
पदम्-उभयपदम्
कर्तरि लटि- वर्धयति–ते
अर्थ−
१. चम्कनु, बोल्नु ।
कृदन्तरूपमाला
- 1“वृधु भाषार्थः” 2 आस्वदीयः।
- ‘छेदने पूरणे चार्थे वर्धेर्वर्धयतीति णौ।।
- 3 इति देवः।
- वर्धकः-र्धिका, विवर्धयिषकः-षिका, वर्धकः-र्धिका, विवर्धिषकः-षिका, वरीवृधकः- धिका;
- वर्धयिता-त्री, विवर्धयिषिता-त्री, वर्धिता-त्री, विवर्धिषिता-त्री, वरीवृधिता-त्री;
- इत्यादिकानि रूपाणि सर्वाणि चौरादिकजासयतिवत् 4 ज्ञेयानि।
- णिजभावपक्षे यङन्ते सर्वत्र अभ्यासस्य रीगागमो भवतीति विशेषः।
प्रासङ्गिक्यः
वृधु वृद्धौ
गणः- भ्वादिः
कर्मकः-अकर्मकः
इट्-सेट्
पदम्-आत्मनेपदम्
कर्तरि लटि- वर्धते
अर्थ−
१. वृद्धि हुनु, बढ्नु ।
कृदन्तरूपमाला
- 1“वृधु वृद्धौ” 2 ‘तदेव रूपं भाषार्थे वृधेर्वृद्धौ तु वर्धते।’ 3 इति देवः।
- वर्धकः-र्धिका, वर्धकः-र्धिका, विवर्धिषकः-षिका, विवृत्सकः-त्सिका, वरीवृधकः- धिका;
- वर्धिता-त्री, वर्धयिता-त्री, विवर्धिषिता-विवर्त्सिता-त्री, वरीवृधिता-त्री;
- इत्यादिकानि रूपाणि सर्वाण्यपि भौवादिकवृतु 4 धातुवत् ऊह्यानि।
- 5 वर्द्धनः, 6 वर्धिष्णुः, वृद्धः, वर्षिष्ठः, वर्षीयान्, 7 वृद्धिः, वार्धुषिकः, 8 वर्धमानः, 9 10 इत्यसानच्- प्रत्ययः।
- प्रत्ययस्य कित्त्वान्न गुणः। वृधसानः, 11 इति रन्प्रत्ययः। वर्ध्रम् इत्यादिकानि रूपाण्यस्य धातोः विशेषेण भवन्तीति ज्ञेयम्।
प्रासङ्गिक्यः