व्यभिचारिभावः (पुंलिङ्ग)
अर्थ−
साहित्यमा रसको उपयोग भएर हिँड्ने वा समय-समयमा मुख्य भावको रूप लिने भाव, जसले विशेष रूपसँग शरीरमा चारैतिर रत्यादिलाई फैलाउँछ, त्यो व्यभिचारी भाव हो । यो भाव सञ्चरण गर्ने हुँदा यसलाई सञ्चारी भाव पनि भनिन्छ । व्यभिचारी भावका तेत्तीस भेद छन् - निर्वेद, ग्लानि, शङ्का, असूया, लज्जा, मति, मद, श्रम, आलस्य, दैन्य, चिन्ता, मोह, धृति, व्रीडा, अवहित्था, चपलता, हर्ष आवेग, जडता, गर्व, विषाद, उत्सुकता, निद्रा, अपस्मार, स्वप्न, विबोध, अमर्ष, उग्रता, व्याधि, उन्माद, मरण, त्रास र वितर्क । (साहित्यदर्पण)