व्युषिताश्व
व्युष्ट
व्युष्
व्युष दाहे विभागे च
गणः- दिवादिः
कर्मकः-सकर्मकः
इट्-सेट्
पदम्-परस्मैपदम्
कर्तरि लटि- व्युष्यति
अर्थ−
१. जलाउनु, भुट्नु, डढाउनु,
२. छुट्याउनु, अलग्याउनु, बाँड्नु ।
कृदन्तरूपमाला
- 1“व्युष दाहे” 2 धातुरयं “दन्त्योष्ठ्यादिः मूर्धन्यान्तश्च।
- तथा च वैद्यके 3 त्रिकटुकपर्याये व्योषशब्दः पठ्यते।
- अयमन्त्ये पुषादौ विभागे 4 पठिष्यते।
- क्वचित् 5 उभयत्र विभागार्थो दन्त्यान्त ओष्ठ्यादिश्च 6 7 पठ्यते।
- तत्र पुनःपाठे फलमेकत्रैवार्थे रूपद्वयसिद्धिः” इति धातुवृत्तौ उक्तमिहानुसन्धेयम्।
- अयं धातुः काशकृत्स्नीये न पठितः।
- व्योषकः-षिका, व्योषकः-षिका, वुव्योषिषकः-वुव्युषिषकः-षिका, वोव्युषकः-षिका;
- व्योषिता-त्री, व्योषयिता-त्री, वुव्योषिषिता-वुव्युषिषिता-त्री, वोव्युषिता-त्री;
- इत्यादिकानि रूपाणि सर्वाण्यपि दैवादिककुप्यतिवत् 8 बोध्यानि।
- कित्त्वविकल्पनात् क्त्वायां व्युषित्वा-व्योषित्वा इति रूपद्वयमिति ज्ञेयम्।
प्रासङ्गिक्यः