शदक
शद्रि
शद्
शद्लृ शातने
गणः- तुदादिः
कर्मकः-अकर्मकः
इट्-अनिट्
पदम्-परस्मैपदम्
कर्तरि लटि- शीयते
अर्थ−
१. जीर्ण हुनु, विस्तारै कम हुनु, वैलाउनु,
२. खस्नु, लड्नु,
३. जानु,
४. तल फ्याँक्नु, तल लडाउनु ।
कृदन्तरूपमाला
- 1“शदॢ शातने” 2 शादकः-दिका, शादकः-दिका-शातकः-तिका, शिशत्सकः-त्सिका, शाशदकः- दिका;
- शीयमानः, इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि भौवादिकशीयतिवत् 3 ज्ञेयानि।
- भौवादिकधात्वपेक्षया नास्य धातो रूपेषु भेदः।
- ‘शदेः शितः’ 4 इति तङ्विधानात् नापि शताऽस्तीति प्रयोजनं कल्पयितुं शक्यते, येन ‘आच्छीनद्योर्नुम्’ 5 इति नुम्विकल्पः प्रयोजयितुं शक्येत।
- ततश्च विफलत्वे सति यथाकथञ्चित् स्वरभेदः प्रयोजनत्वेन कल्प्यः इति प्राञ्चः।
- वस्तुतस्तु शपः-शप्रत्ययस्य च प्रसक्त्यभावात्--शब्निमित्तकः पित्स्वरोऽनुदात्तः, शनिमित्तकः प्रत्ययस्वरोऽपि लक्ष्याभावादेव दुर्लभ इति नैतदपि प्रयोजनं वक्तुं शक्यमित्यास्तां तावत्।
प्रासङ्गिक्यः
शद्लृ शातने
गणः- भ्वादिः
कर्मकः-अकर्मकः
इट्-अनिट्
पदम्-परस्मैपदम्
कर्तरि लटि- शीयते
अर्थ−
१. जीर्ण हुनु, विस्तारै कम हुनु, वैलाउनु,
२. खस्नु, लड्नु,
३. जानु,
४. तल फ्याँक्नु, तल लडाउनु ।
कृदन्तरूपमाला
- 1“शदॢ शातने” 2 ज्वलादिः।
- ‘-- अवशातने’ इति जैनः।
- शातनम्-तनूकरणमिति क्षीरस्वामी।
- ‘-- शातनम्-तीक्ष्णीभावः।
- विशीर्णतायामित्येके।
- 3 गतावप्यस्ति’ इति धा।
- का।
- व्याख्यायाम् 4।
- “‘-- विशातने’ विशीर्णतायां वर्तते, शातनं-विषयभावेन निर्दिश्यते प्रसिद्धत्वात्” इति मैत्रेयः-इति मा।
- धा।
- वृत्तिः।
- शादकः-दिका, शादकः-दिका, पुष्पाणां 5 शातकः-तिका, शिशत्सकः-त्सिका, शाशदकः-दिका;
- शत्ता-शत्री, शादयिता-शातयिता-त्री, शिशत्सिता-त्री, शाशदिता-त्री;
- इत्यादिकानि रूपाणि सर्वाण्यपि भौवादिकगत्यर्थकपतॢ 6 धातुवत् ऊह्यानि।
- 7 शादः, शदः, शाद्वलम्, 8 शद्रुः, 9 शत्रुः।
- 10 शीयमानः।
प्रासङ्गिक्यः