संस्कृत-शब्दकोशः

शुच्य शुठ

शुच्य्

शुच्य अभिषवे


गणः- भ्वादिः
कर्मकः-सकर्मकः, स्नानेऽकर्मकः
इट्-सेट्
पदम्-परस्मैपदम्
कर्तरि लटि- शुच्यति

अर्थ−
१. स्नान गर्नु,
२. सार निकाल्नु,
३. मथ्नु,
४. छान्नु,
५. दुःख दिनु, सताउनु ।

कृदन्तरूपमाला

  • 1“शुच्य अभिषवे” 2 ‘अभिषवः-द्रवेणाद्रवणम्, परिवासनम्’ इति स्वामी।
  • ‘--स्नानम्’ इति चान्द्राः।
  • ‘शुच्यी--’ इति क्षीरस्वामी।
  • ‘चुच्यी--’ इति दुर्गसम्मतः पाठः।
  • ‘चुच्य’ इत्यपि पठति मैत्रेयः।
  • “अवयवानां शिथिलीकरणं, सुरायाः सन्धानं वाऽभिषवः;
  • यथा ‘सोममभिषुणोत्यृजीषमभिषुणोति’ इति।
  • सुराप्रकरणे च ‘सन्धानं स्यादभिषवः’ इति” माधवः।
  • ‘अभिषवः = निष्पीड- नस्नपनसुरासन्धानस्नानादिः’ इति धातुकाव्यव्याख्या 3
  • शुच्यकः-च्यिका, शुच्यकः-च्यिका, शुशुच्यिषकः-षिका, शोशुच्यकः-च्यिका;
  • इत्यादिकानि रूपाणि सर्वाण्यपि भौवादिकचुच्यतिवत् 4 ऊह्यानि।
  • 5 शुक्तिः, 6 प्रशुच्य।

प्रासङ्गिक्यः

  • (१७२६)
  • (१-भ्वादिः-५१३। सक। सेट्। पर।)
  • (१-६६)
  • (५३४)
  • १। अत्र ‘लोपो व्योर्वलि’ (६-१-६६) इति वलिलोपे ‘तितुत्र--’ (७-२-९) इत्यादिना इण्निषेधे, कुत्वे च रूपम्।
  • आ। ‘प्रशुच्य सोमं कृतहर्यतैर्नुतं समालितं फुल्लसरोजमालया।।’ धा। का। १-६६।



Correction: