संस्कृत-शब्दकोशः

शुठि शुण्ठ

शुठ्

शुठ आलस्ये


गणः- चुरादिः
कर्मकः-सकर्मकः
इट्-सेट्
पदम्-उभयपदम्
कर्तरि लटि- शोठयति–ते

अर्थ−
१. अल्छी गर्नु, आलस्य गर्नु ।

कृदन्तरूपमाला

  • 1“शुठ आलस्ये” 2 ‘-- आलस्ये शोठयेदिति।’ 3 इति देवः।
  • ‘शठ इत्येके’ इति क्षीरस्वामी।
  • शोठकः-ठिका, शुशोठयिषकः-षिका;
  • शोठयिता-त्री, शुशोठयिषिता-त्री;
  • इत्यादिकानि रूपाणि सर्वाणि चौरादिककोटयतिवत् 4 ऊह्यानि।
  • कर्तरि क्तप्रत्यये 5 अविशोठितः।
  • 6

प्रासङ्गिक्यः

  • (१७२८)
  • (१०-चुरादिः-१६४५। अक। सेट्। उभ।)
  • (श्लो। ८०)
  • (२०५)
  • B। ‘अर्क्येण तेन समरेष्वविशोठितस्त्वं…।।’ धा। का। ३-२७।
  • [पृष्ठम्१३०७+ २६]


शुठ प्रतिघाते


गणः- भ्वादिः
कर्मकः-सकर्मकः
इट्-सेट्
पदम्-परस्मैपदम्
कर्तरि लटि- शोठति

अर्थ−
१. रोक्नु, अवरोध गर्नु,
२. हिँड्न विघ्न हुनु,
३. लङ्गडो हुनु, खोच्याउनु ।

कृदन्तरूपमाला

  • 1“शुठ गतिप्रतीघाते” 2 ‘गतिप्रतिहतौ शोठति, आलस्ये शोठयेदिति।’ 3 इति देवः।
  • ‘-- प्रतिघाते’ इत्येव धनपालः।
  • ‘शूठ--’ इति क्षीरस्वामी इति पुरुषकारे उक्तम्।
  • क्षीरतरङ्गिण्यां तु ‘शुठि--’ इत्येव दृश्यते।
  • शोठकः-ठिका, शोठकः-ठिका, शुशुठिषकः-शुशोठिषकः-षिका, शोशुठकः-ठिका;
  • इत्यादिकानि रूपाणि सर्वाण्यपि भौवादिककुकतिवत् 4 बोध्यानि।

प्रासङ्गिक्यः

  • (१७२७)
  • (१-भ्वादिः-३४१। सक। सेट्। पर।)
  • (श्लो। ८०)
  • (१९७)



Correction: