शूष
शृकाल
शूष्
शूष प्रसवे
गणः- भ्वादिः
कर्मकः-सकर्मकः
इट्-सेट्
पदम्-परस्मैपदम्
कर्तरि लटि- शूषति
अर्थ−
१. जन्माउनु, उत्पन्न गर्नु, प्रसूति हुनु, सुत्केरी हुनु ।
कृदन्तरूपमाला
- 1“शूष प्रसवे” 2 ‘षूष प्रसवे’ इति क्षीरस्वामि-मैत्रेयौ।
- तालव्यादिरिति चरकः।
- शूषा शाकम्’ इति तरङ्गिण्यामुक्तम्।
- ‘शूषम् = बलम्’ इति ऋग्वेदे 3।
- ‘प्रसवः स चानुज्ञा 4’ इति धा।
- का।
- व्याख्या 5।
- उत्पादनमपि प्रसवः इति च तत्रोक्तम्।
- ‘तालव्योष्मादिरिति पारायणिकाः इति स्वामी’ इति धातुवृत्तौ उद्धृतम्।
- अयं पाठस्तरङ्गिण्याम् अक्षरशः नोपल- भ्यते।
- “तैत्तिरीयके-- ‘सक्षशूष--’ इति।
- केचित् दन्त्यादिं पठन्ति।
- तदनार्षम्;
- षोपदेशलक्षणविरोधात्।” इति माधवः।
- शूषकः-षिका, शूषकः-षिका, शुशूषिषकः-षिका, शोशूषकः-षिका;
- शूषिता-त्री, शूषयिता-त्री, शुशूषिषिता-त्री, शोशूषिता-त्री;
- इत्यादिकानि रूपाणि सर्वाण्यपि भौवादिकचूषतिवत् 6 ऊह्यानि।
- शतरि 7 शूषन्।
प्रासङ्गिक्यः