श्च्युतिर्
श्च्योत
श्च्युत्
श्च्युतिर् क्षरणे
गणः- भ्वादिः
कर्मकः-सकर्मकः
इट्-सेट्
पदम्-परस्मैपदम्
कर्तरि लटि- श्च्योतति
अर्थ−
१. तप्कनु, झर्नु, चुहिनु,
२. सेचन गर्नु, प्रोक्षण गर्नु, छिटा हाल्नु ।
कृदन्तरूपमाला
- 1“श्च्युतिर् क्षरणे” 2 क्षरणम् = स्रवणम्।
- ‘द्रमिडाश्चुतिरित्यप्याहुः--चोतति;
- कौशिकस्तु श्चुति- मयोपधं मन्यते श्चोतति’ इति क्षीरस्वामी।
- श्च्योतकः-तिका, श्च्योतकः-तिका, शुश्च्योतिषकः-शुश्च्युतिषकः-षिका, शोश्च्युतकः-तिका;
- श्च्योतिता-त्री, श्च्योतयिता-त्री, शुश्च्योतिषिता-शुश्च्युतिषिता-त्री, शोश्च्युतिता-त्री;
- इत्यादीनि रूपाणि सर्वाण्यपि भौवादिककोचतिवत् 3 ज्ञेयानि।
- “सकारादिरयम्, श्चुत्वेन निर्देशः।
- सकारादित्वे प्रयोजनं मधु श्च्योततीति 4 मधुश्च्युत्-क्विप्।
- अस्मात् ‘तत्करोति तदाचष्टे’ 5 इति णिचि ‘णाविष्ठवत् प्रातिपदिकस्य’ 6 इतीष्ठनीव कार्यविधानात् टिलोपे मधुश्च्यायतेः क्विप्।
- तस्य लोपे प्रत्ययलक्षणेन ‘णेरनिटि’ 7 इति णेश्च लोपे, यकारान्ताद् अस्मात् कृदन्तात् प्रातिपदिकात् सौ, तस्य हल्ङ्यादिलोपे प्रत्ययलक्षणेन सुबन्तत्वेन पदत्वे ‘संयोगान्तस्य--’ 8 इति यलोपे, श्चुत्वस्य पूर्वत्रासिद्धत्वात् ‘स्कोः--’ 9 इति सलोपे ‘चोः कुः’ 10 इति चकारस्य पदान्तस्य कुत्वे, तस्य जश्त्वे मधुगिति रूपसिद्धिरिति वृत्तिन्यासपदमञ्जरीसम्मताकारमैत्रेयादिभिरुक्तम्” इति माधवः।
- भावे, आदिकर्मणि वा कर्तरि क्तप्रत्यये 11 प्रश्च्युतितः, क्विपि-अम्भश्श्च्युत् 12 इति।
प्रासङ्गिक्यः