संस्कृत-शब्दकोशः

भस्मसात् भाकर

भा

भा (अदा० पर०–भाति, भात, प्रेर० भापयति–ते, इच्छा० बिभासति) चमकना, उज्ज्वल होना, चमकदार या चमकीला होना–
“पङ्कैर्विना सरो भाति सदः खलजनैर्विना ।
कटुवर्णैर्विना काव्यं मानसं विषयैर्विना ॥”
–भामि० १।११६, समतीत्य भाति जगती जगती–कि० ५।२५, रघु० ३।१८
2. दिखाई देना, प्रतीत होना–बुभुक्षितं न प्रतिभाति किंचित्–महाभाष्य
3. होना, विद्यमान होना
4. इतराना,
अभि–
चमकना –दिवि स्थितिः सूर्य इवाभिभाति–महा०,
आ–
1. चमकना, जगमगाना, शानदार प्रतीत होना–नरेन्द्रकन्यास्तमवाप्य सत्पतिं तमोनुदं दक्षसुता इवाबभुः–रघु० ३।३३
2. दिखाई देना, प्रकट होना–रघु० ५।१५, ७०, १३।१४,
निस्–
1. चमक उठना, जगमगाना–अक्षबीजवलयेन निर्बभौ–रघु० ११।६६
2. प्रगति करना, उन्नति करना, विचारों में आगे बढ़ना–वेदाद्धर्मो हि निर्बभौ –मनु० ५।४४, २।१०,
प्र–
1. प्रकट होना
2. चमकना, प्रकाशित होने लगना, प्रभात काल होना–ननु प्रभातारजनी श० ४, प्रभातकल्पा शशिनेव शवरी –रघु० २।३,
प्रति–
1 चमकना, चमकदार या चमकीला प्रकट होना–प्रतिभान्त्यद्य वनानि केतकानाम् –घट० १५
2. इतराना, बनना
3. दिखाई देना, प्रकट होना–स्त्रीरत्नसृष्टिरपरा प्रतिभाति सा मे –श० २।९, रघु० २।४७, कु० ५।३८, ६।५४
4. सूझना, मन में आना–नोत्तरं प्रतिभाति मे,
वि–
1. चमकना –भर्तृ० २।७१
2. दिखाई देना, प्रकट होना,
व्यति–
(आ०) बहुत चमकना, जगमगाना –
“अपि लोकयुगं दृशावपि श्रुतदृष्टा रमणीगुणा अपि ।
श्रुतिगामितया दमस्वसुर्व्यतिभाते नितरां धरापते ॥”
–नै० २।२२, (यहाँ क्रिया इसी प्रकार 'युगम्', 'दृशौ' और 'गुणाः' के साथ भी बन सकती है.–तु० पा० १।३।१४) ।


भा [भा+अङ्+टाप्]


1. प्रकाश, आभा, कान्ति, सौन्दर्य –तावद्वा भारवेर्भाति यावन्माघस्य नोदयः–उद्भट
2. छाया, प्रतिबिंब ।
समस्त पद
~कोशः, –षः
सूर्य,
~गणः
तारापुंज, तारकावली,
~निकरः
प्रकाशपुंज, किरणों का समूह,
~नेमिः
सूर्य,
~मंडलम्
प्रभामंडल तेजोमंडल ।


भा (अदा० पर०)
1. चमकना
2. फूंक मारना ।

परिशिष्ट



Correction: