मूर्छन (वि०) (स्त्री० –‘नी’) [मुर्च्छ् +णिच् + ल्युट्]
1. जडीभूत करने वाला, जडता या बेहोशी पैदा करने वाला, (कामदेव के एक बाण का विशेषण)
2. बढ़ाने वाला, वर्धन करने वाला, बल देने वाला,
~नम्
1. मूर्छित होना, बेहोश होना
2. (संगी० में) स्वरारोहण, स्वरविन्यास, स्वरों का नियमित आरोहणावरोहण, सुखद स्वरसंधान करना, लयपरिवर्तन करना, स्वरसामंजस्य, स्वरमाधुर्य–स्फुटीभवद्ग्रामविशेषमूर्च्छनाम् – शि० १।१०, भूयोभूयः स्वयमपि कृतां मूर्च्छनां विस्मरन्ति – मेघ० ८६, वर्णानामपि मूर्च्छनान्तरगतं तारं विरामे मृदु–मृच्छ० ३।५, सप्त स्वरास्त्रयो ग्रामा मुर्च्छनाश्चैकविंशतिः– पंच० ५।५४ (मूर्च्छा या मूर्च्छना की परिभाषा –
“क्रमात्स्वराणां सप्तानामारोहश्चावरोहणम् ।
सा मूर्च्छेत्युच्यते ग्रामस्था एताः सप्त सप्त च ॥”
, अधिक विवरण के लिए दे० शि० १।१० पर मल्लि०।