वक्मन् वक्रता

वक्र

वक्र a.
1 Crooked(fig. also), bent, curved, winding, tortuous; वक्रः पंथा यदपि भवतः प्रस्थितस्योत्तरा- शां Me. 27; Ku. 3. 29.
2 Round about, indirect, evasive, circuitous, equivocation, ambiguous (as a speech); किमेतैर्वक्रभणितैः Ratn. 2; वक्रवाक्यरचनारमणीयः… सुभ्रुवां प्रववृते परिहासः Śi. 10. 12; see वक्रोक्ति also.
3 Curled, curling, crisped (as hair).
4 Retrograde (as motion).
5 Dishonest, fraudulent, crooked in disposition.
6 Cruel, malignant (as a planet).
7 Prosodially long.
−क्रः
1 The planet Mars.
2 The planet Saturn.
3 N. of Śiva.
4 N. of the demon Tripura.
−क्रं
1 The bend or arm of a river.
2 Retrograde motion (of a planet).
−Comp.
−अंगं a crooked limb. (
−गः) 1. a goose. −2. the ruddy goose. −3. a snake.
−उक्तिः f. a figure of speech consisting in the use of evasive speech or reply, either by means of a pun, or by an affected change of tone; Mammaṭa thus defines it: −यदुक्तमन्यथा वाक्यमन्य- थान्येन योज्यते । श्लेषेण काक्वा वा ज्ञेया सा वक्रो- क्तिस्तथा द्विधा K. P. 9; for example see the opening stanza in Mu. (ध- न्या केयं स्थिता ते &c.). −2. equivocation, insinuation, inuendo; सुबंधुर्बाणभट्ट- श्च कविराज इति त्रयः । वक्रोक्तिमार्ग- निपुणाश्चतुर्थो विद्यते न वा ॥. −3. sarcasm.
−कंटः the jujube tree. −कंट- कः the Khadira tree. −खड्गः, खड्गकः a sabre, scimitar. −गति, −गामिन् a. 1. winding, meandering. −2. fraudulent, dishonest. (
−तिः f.) a crooked or tortuous motion, winding gait.
−ग्रीवः a camel.
−चंचुः a parrot.
−तुंडः 1. an epithet of Ganeśa. −2. a parrot.
−दंष्ट्रः a boar. −दृ- ष्टि a. 1. squint-eyed, squinting. −2. having a malignant or evil look. −3. envious. (−f.) squint, an oblique look.
−नक्रः 1. a parrot. −2. a low man.
−नासिकः an owl. −पुच्छः, पु- च्छिकः a dog.
−पुष्पः the palāśa tree. −बालधिः, −लांगूलः a dog. −भ- णितं prevarication, evasion.
−भावः 1. crookedness. −2. deceit.
−वक्त्रः a hog.

---