बिलेशय
बिल्ल
बिल्
बिल भेदने
गणः- चुरादिः
कर्मकः-सकर्मकः
इट्-सेट्
पदम्-उभयपदम्
कर्तरि लटि- बेलयति–ते
अर्थ−
१. फ्याँक्नु, उडाउनु,
२. चिर्नु, प्वाल पार्नु, दूलो बनाउनु ।
कृदन्तरूपमाला
- 1“बिल भेदने” 2 “भिल--’ इति कौशिकः।
- भेलयति, भेलः, भिल्मम्।” इति क्षीरस्वामी।
- ‘बिल्मं भिल्मं भांसनमिति वा।’ इति निरुक्ते 3 प्रयोगोपलम्भात् ‘भिल--’ इत्येतस्यापि धातुपाठेषु पाठ उन्नीयते, इति युधिष्ठिरमीमांसक- मतम्।
- बेलकः-लिका, बिबेलयिषकः-षिका;
- इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि चौरादिकचेतयतिवत् 4 ज्ञेयानि।
- बेलयन्-न्ती, बेलयिष्यन्-न्ती-ती, इति शतरि रूपाणीति विशेषः।
प्रासङ्गिक्यः
बिल संवरणे, (भेदने च)
गणः- तुदादिः
कर्मकः-सकर्मकः
इट्-सेट्
पदम्-परस्मैपदम्
कर्तरि लटि- बिलति
अर्थ−
१. आच्छादित गर्नु, ढाक्नु,
२. छेड्नु, चिर्नु ।
कृदन्तरूपमाला
- 1“बिल भेदने” 2 3 ‘बेलति इति शपि, अयं चुरादौ च।’ इति मा।
- धा।
- वृत्तौ आत्रेय- वाक्योपादानात् भ्वादिष्वपि कश्चन बिलधातुरस्तीति ज्ञायते।
- क्षीरस्वामि- प्रमृतिभिरनुपादानादस्माभिर्न लिखितः। बेललः--लिका, बेलकः-लिका, बिबेलिषकः-बिबिलिषकः-षिका, बेबिलकः- 4 लिका;
- इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि तौदादिककिलतिवत् 5 ज्ञेयानि।
- 6 बिलम्, 7 बिल्वम्, 8 बिल्मम्।
प्रासङ्गिक्यः