मन्थी
मन्द
मन्थ्
मथि हिंसासंक्लेशनयोः
गणः- भ्वादिः
कर्मकः-सकर्मकः
इट्-सेट्
पदम्-परस्मैपदम्
कर्तरि लटि- मन्थति
अर्थ−
१. हिंसा गर्नु, माँड्नु,
२. दुःख दिनु, शोक गर्नु, रुनु ।
कृदन्तरूपमाला
- 1“मथि हिंसासंक्लेशनयोः” 2 ‘मन्थ--’ इति क्षीरस्वामी।
- ‘हिंसासंक्लेशयोर्मन्थेत् मथेन्मथ्नाति लोडने।’ 3 इति देवः।
- मन्थकः-न्थिका, मन्थकः-न्थिका, मिमन्थिषकः-षिका, मामन्थकः-न्थिका;
- इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि भौवादिककुन्थतिवत् 4 ज्ञेयानि।
- सन्नन्तादुप्रत्यये- 5 मिमन्थिषुः, 6 खड्गोपमन्थम्-खड्गेनोपमन्थम् वा शत्रुं मारयति, खड्गेनोपमन्थ्य वा।
- 7 मन्थी 8।
- 9
प्रासङ्गिक्यः
मन्थ विलोडने
गणः- क्र्यादिः
कर्मकः-द्विकर्मकः
इट्-सेट्
पदम्-परस्मैपदम्
कर्तरि लटि- मथ्नाति
अर्थ−
१. मोही पार्नु, मथ्नु,
२. पीडा दिनु, हिंसा गर्नु ।
कृदन्तरूपमाला
- 1“मन्थ विलोडने” 2 ‘--विलोटने’ इति पुरुषकारे 3 पाठः।
- ‘हिंसासंक्लेशयोर्मन्थेत्, मथेन्मथ्नाति लोडने।’ 4 इति देवः।
- मन्थकः-न्थिका, मन्थकः-न्थिका, मिमन्थिषकः-षिका, मामथकः-थिका;
- मन्थिता-त्री, मन्थयिता-त्री, मिमन्थिषिता-त्री, मामथिता-त्री;
- इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि क्रैयादिकग्रथ्नातिवत् 5 बोध्यानि।
- 6 मन्थाः इति रूपं विशेषः।
- 7
प्रासङ्गिक्यः
मन्थ विलोडने
गणः- भ्वादिः
कर्मकः-सकर्मकः
इट्-सेट्
पदम्-परस्मैपदम्
कर्तरि लटि- मन्थति
अर्थ−
१. मोही पार्नु, मथ्नु,
२. पीडा दिनु, हिंसा गर्नु ।
कृदन्तरूपमाला
- 1“मन्थ विलोडने” 2 3 “अत्रायं धातुर्यद्यपि क्षीरस्वाम्यादिभिः न पठ्यते, तथापि मैत्रेय-चन्द्र-दुर्गैः पठितत्वात्, ‘शमीगर्भादग्निं मन्थति’, ‘ततो यथा प्राशु मन्थति।
- यदि मथ्यमानो न जायेत’ इत्यादिदर्शनाच्चास्त्येव।” इति मा।
- धा।
- वृत्तिः। ‘विलोडनम् = क्षोभणम्’ इति मा।
- धा।
- वृत्तिः।
- अयं द्विकर्मकः।
- ‘हिंसासंक्लेशयोर्मन्थेत्, मथेन्मथ्नाति लोडने।’ 4 इति देवः।
- मन्थकः-न्थिका, मन्थकः-न्थिका, मिमन्थिषकः-षिका, मामथकः-थिका;
- मन्थिता-त्री, मन्थयिता-त्री, मिमन्थिषिता-त्री, मामथिता-त्री;
- इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि कुथ्नातिवत् 5 बोध्यानि।
- क्विपि-मत्- मथ्-मथौ-मथः;
- 6 मन्थन्-न्ती, 7 मन्थः, मन्थनम्- 8 मन्थनी, 9 मथित्वा- मन्थित्वा, 10 मन्थानः इमानि रूपाणि अस्य धातोः विशेषः।
प्रासङ्गिक्यः