मुदुदर्भ
मुद्ग
मुद्
मुद संसर्गे
गणः- चुरादिः
कर्मकः-सकर्मकः
इट्-सेट्
पदम्-उभयपदम्
कर्तरि लटि- मोदयति–ते
अर्थ−
१. मिश्रित गर्नु, मिसाउनु, एकत्र गर्नु ।
कृदन्तरूपमाला
- 1“मुद संसर्गे” 2 ‘संसर्गे णिचि मोदयेदिति भवेत् हर्षे पुनर्मोदते।।’ 3 इति देवः।
- मोदकः-दिका, मुमोदयिषकः-षिका;
- मोदयिता-त्री, मुमोदयिषिता-त्री;
- इत्यादीनि रूपाणि शतरं विना चौरादिककोटयतिवत् 4 बोध्यानि।
- अस्य धातोः उभयपदित्वात् शतरि 5 मोदयन्-न्ती, मुमोदयिषन्-न्ती, मोदयिष्यन्-मुमोदयिषिष्यन्-न्ती-ती;
- इति विशेषः।
प्रासङ्गिक्यः
मुद हर्षे
गणः- भ्वादिः
कर्मकः-अकर्मकः
इट्-सेट्
पदम्-आत्मनेपदम्
कर्तरि लटि- मोदते
अर्थ−
१. हर्षित हुनु, प्रसन्न हुनु, खुसी हुनु ।
अनु-
१. अनुमोदन गर्नु ।
कृदन्तरूपमाला
- 1“मुद हर्षे” 2 ‘संसर्गे णिचि मोदयेदिति भवेत् हर्षे पुनर्मोदते।।’ 3 इति देवः।
- मोदकः-दिका, मोदकः-दिका, मुमोदिषकः-मुमुदिषकः-षिका, मोमुदकः-दिका;
- मोदिता-त्री, मोदयिता-त्री, मुमोदिषिता-मुमुदिषिता-त्री, मोमुदिता-त्री;
- इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि भौवादिककोकतिवत् 4 ज्ञेयानि।
- 5 कुमुदम्, 6 मोदनः, 7 प्रमुदितम्-प्रमोदितम्-8, प्रमुदितः-प्रमोदितः, 9 प्रमुदितवान्-प्रमोदितवान्, 10 मुत् 11 -मुदौ-मुदः, 12 इति गक्प्रत्यये रूपम्।
- कित्त्वान्न गुणः।
- मोदयन्त्यनेनेति मुद्गः = सस्यजातिविशेषः।
- मुद्गेन संसृष्टं = मौद्गम्। मुद्गः-मौद्गम्, 13 इत्यादिना किरच्प्रत्यये रूपम्।
- मोदन्तेऽनेनेति मुदिरः = मेघः। मुदिरः, 14 मुद्रा इत्यादीनि रूपाणि अस्य विशेषेण भवन्तीति विशेषः।
प्रासङ्गिक्यः