मेधज
मेधाकृत्
मेधा
मेधा (स्त्रीलिङ्ग)
निष्पत्ति− मेधृ (सङ्गमे) - "अः" (३-३-१०३)
व्युत्पत्ति− मेधते सङ्गच्छते सर्वस्मात्
प्रयोग− "नायमात्मा प्रवचनेन लभ्यो न मेधया न बहुना श्रुतेन । यमेवैष वृणुते तेन लभ्यस्तस्यैष आत्मा विवृणुते तनूं स्वाम्"
उल्लेख− मुण्डक०
विस्तार− "धीर्धारणावती मेधा" - अम० नञ्, दुस्, सु मेधा असिच्" (५-४-१२२) अमेधाः, दुर्मेधाः, सुमेधाः
अर्थ−
१. कुरा सम्झन सक्ने मानसिक शक्ति/स्मरण शक्ति / धारणा शक्ति,
२. बुद्धि,
३. सोह्र मातृकामध्ये एक,
४. छप्पय छन्दको एक भेद,
५. सरस्वतीको रूपविशेष ।
मेधाः (पुंलिङ्ग)
अर्थ−
१. स्वायम्भुव मनुका छोरा,
२. दक्षप्रजापति ।
मेधा आशुग्रहणे
गणः- कण्ड्वादिः
कर्मकः-सकर्मकः
इट्-सेट्
पदम्-परस्मैपदम्
कर्तरि लटि- मेधायति
अर्थ−
१. चाँडै बुझ्नु, चाँडै जान्नु ।
कृदन्तरूपमाला