रसोपल
रस्य
रस्
रस शब्दे
गणः- भ्वादिः
कर्मकः-अकर्मकः
इट्-सेट्
पदम्-परस्मैपदम्
कर्तरि लटि- रसति
अर्थ−
१. शब्द गर्नु, आवाज निकाल्नु ।
कृदन्तरूपमाला
- 1“रस शब्दे” 2 ‘शब्दे शपि रसेत्, स्नेहास्वादयो रसयेद्रसेः।’ 3 इति देवः।
- रासकः-सिका, रासकः-सिका, रिरसिषकः-षिका, रारसकः-सिका;
- रसिता-त्री, रासयिता-त्री, रिरसिषिता-त्री, रारसिता-त्री;
- इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि भौवादिककशतिवत् 4 बोध्यानि।
- क्विपि सुरः-सुरसौ-सुरसः;
- 5 रसमानः- 6 7 रसः, वेदरासी, 8 रारस्यमानः;
- 9 रस्नम्, अस्य धातोः इमानि रूपाण्यधिकानीति विशेषः।
- 10
प्रासङ्गिक्यः
रस आस्वादनस्नेहनयोः
गणः- चुरादिः
कर्मकः-सकर्मकः
इट्-सेट्
पदम्-उभयपदम्
कर्तरि लटि- रसयति–ते
अर्थ−
१. स्वाद लिनु, चाख्नु,
२. प्रेम गर्नु, माया गर्नु ।
कृदन्तरूपमाला
- 1“रस आस्वादनस्नेहनयोः” 2 अदन्तः।
- ‘शब्दे शपि रसेत्, स्नेहास्वादयो रसयेद्रसेः।’ 3 इति देवः।
- रसकः सिका, रिरसयिषकः-षिका;
- रसयिता-त्री, रिरसयिषिता-त्री;
- 4 रसयन्-न्ती, रिरसयिषन्-न्ती;
- रसयिष्यन्-न्ती-ती, रिरसयिषिष्यन्- न्ती-ती;
- रसयमानः, रिरसयिषमाणः, रसयिष्यमाणः, रिरसयिषिष्यमाणः, सुरः-सुरसौ-सुरसः;
- रिरसयिट्-यिषौ-यिषः, रसितम्-तः, रिरसयिषि- तम्-तः-तवान्;
- 5 रसः, विरसः, सुरसः, सुरसी, रिरसयिषुः;
- रसयि- तव्यम्, रिरसयिषितव्यम्;
- रसनीयम्, रिरसयिषणीयम्;
- रस्यम्, रिरसयिष्यम्, ईषद्रसः-दूरसः-सुरसः;
- रस्यमानः, रिरसयिष्यमाणः, रसः, रिरसयिषः, रसयितुम्, रिरसयिषितुम्;
- रसना, रिरसयिषा, रसनम्, रिरसयिषणम्, रसयित्वा, रिरसयिषित्वा;
- 6 प्ररसय्य, प्ररिरसयिष्य, रसम् २, रसयित्वा २, रिरसयिषम् २, रिरसयिषित्वा २;
- इति विशेषः।
प्रासङ्गिक्यः