रात्री (स्त्रीलिङ्ग)
अर्थ−
‘(अहः सर्वैकदेशसंख्यावयवपुण्याच्च रात्रेः’ इति अच् पाणिनिसूत्र) १. रात,
२. हलेदो । रात्रिशब्दसँग अहन् शब्द , सर्व शब्द, सङ्ख्यावाचक शब्द, अवयववाचक शब्द, पुण्य र अव्ययादि शब्द द्वन्द्व वा द्विगु समास हुँदा रात्रि शब्ददेखि अच् प्रत्यय भएर ‘रात्र’ बन्न जान्छ, जस्तै – ‘अहश्च रात्रिश्च’ - अहोरात्रः,‘ सर्वा चासौ रात्रिः’ - सर्वरात्रः, ‘पूर्व रात्रेः’ - पूर्वरात्रः, सङ्ख्यातरात्रः, पुण्यरात्रः,‘ द्वयोः रात्र्योः समाहारः’ - द्विरात्रम्,‘ रात्रिमतिक्रान्तः’ - अतिरात्रः, ‘गणानां रात्रीणां समाहारः’- गणरात्रम्, ‘अर्धं रात्रेः’ - अर्धरात्रम् इत्यादि ।