संस्कृत-शब्दकोशः

लपेत लप्सिका

लप्

लप व्यक्तायां वाचि


गणः- भ्वादिः
कर्मकः-सकर्मकः
इट्-सेट्
पदम्-परस्मैपदम्
कर्तरि लटि- लपति

अर्थ−
१. स्पष्ट बोल्नु ।
अनु-
१. अरुको अनुकरण गरी बोल्नु, यथामति बोल्नु,
२. प्रत्युत्तर दिनु ।
अप-
१. अस्वीकार गर्नु, मान्य नगर्नु ।
आ-
१. विचार गर्नु, सोध्नु,
२. आलाप गर्नु ।
प्र-
१. बकवास गर्नु, प्यारप्यार बोल्नु ।
प्रति-
१. प्राप्त हुनु, मिल्नु ।
वि-
१. रुनु, शोक गर्नु ।
विप्र-
१. भाषणको खण्डन गर्नु, प्रतिशेध गर्नु ।
सम्-
१. बोल्नु, भाषण गर्नु,
२. कपट गर्नु, छल गर्नु ।

कृदन्तरूपमाला

  • 1“लप व्यक्तायां वाचि” 2 लापकः-पिका, लापकः-पिका, लिलपिषकः-षिका, लालपकः-पिका;
  • लपिता-त्री, लापयिता-त्री, लिलपिषिता-त्री, लालपिता-त्री;
  • इत्यादीनि सर्वाणि रूपाणि भौवादिकचपतिवत् 3 बोध्यानि।
  • ण्यति 4 अपलाप्यम्, 5 प्रलापी, 6 7 आलप्यालम्, 8 9 कललापी, इमानि रूपाणि अस्य धातोः अधिकानीति विशेषः।
  • 10

प्रासङ्गिक्यः

  • ↑ (१४६८)
  • ↑ (१-भ्वादिः-४०२। अक। सेट्। पर।)
  • ↑ (४९७)
  • ↑ १। आङ्पूर्वात् लपेः ‘आसुयुवपिरपिलपि--’ (३-१-१२६) इति ण्यत्प्रत्यये रूप- मेवम्। यतोऽपवादः।
  • ↑ २। प्र इति उपपदे ‘प्रे लपसृद्रु--’ (३-२-१४५) इत्यादिना घिनुण्प्रत्यये रूपमेवम्।
  • ↑ आ। ‘प्रलापिनो भविष्यन्ति कदा न्वेतेऽपलाषिणः।’ भ। का। ७-१२।
  • ↑ ३। ‘अलंखल्वोः प्रतिषेधयोः--’ (३-४-१८) इति अलमुपपदे क्त्वाप्रत्यये समासे ल्यबादेशः।
  • ↑ B। ‘आलप्यालमिदं बभ्रोर्यत्स दारानपाहरत्।’ शि। व। २-४०।
  • ↑ C। ‘चेपुः सपन्तोऽसचितां प्रियां प्रियाः संध्येति रेपुः कललापिनः शुकाः।’ धा। का। १-५२
  • ↑ [पृष्ठम्११५३+ ३१]



Correction: