लसीका
लस्ज्
लस्
लस शिल्पयोगे
गणः- चुरादिः
कर्मकः-सकर्मकः
इट्-सेट्
पदम्-उभयपदम्
कर्तरि लटि- लासयति–ते
अर्थ−
१. चतुर हुनु, कला-कौशल जान्नु ।
कृदन्तरूपमाला
- 1“लस शिल्पयोगे” 2 शिल्पयोगे = कौशले इत्यर्थः इति बालमनोरमा।
- “--शिल्पोपयोगे भ्रमादिना तक्ष्णोतीत्यर्थः” इति क्षीरस्वामी।
- ‘तालव्यान्त 3 इति कौशिकः’ इति तरङ्गिण्याम्।
- “केचित् मूर्धन्यान्तं पठन्ति” इति स्वामी इत्याह” इति मा।
- धा।
- वृत्तौ।
- पुरुषकारधातुवृत्तिकारप्रौढमनोरमाकारादयः स्वामिमते ‘लस’ इति दन्त्यं पठित्वा ‘लष’ इति मूर्धन्यान्तमिति केचित् इति पठन्ति।
- प्रकृतक्षीरतरङ्गिण्यां तु ‘लष शिल्पोपयोगे’ इत्येव दृष्टः पाठः।
- ‘लासयेत् शिल्पयोगेऽर्थे श्लेषणे क्रीडने लसेत्।।’ 4 इति देवः।
- लासकः-सिका, लिलासयिषकः-षिका, लासयिता-त्री, लिलासयिषिता-त्री;
- इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि चौरादिककालयतिवत् 5 ज्ञेयानि।
प्रासङ्गिक्यः
लस श्लेषणक्रीडनयोः
गणः- भ्वादिः
कर्मकः-अकर्मकः
इट्-सेट्
पदम्-परस्मैपदम्
कर्तरि लटि- लसति
अर्थ−
१. आलिङ्गन गर्नु, अङ्कमाल गर्नु, गला मिलाउनु,
२. क्रीडा गर्नु, खेल्नु, रमण गर्नु ।
उद्-
१. चम्कनु,तेजयुक्त हुनु,
२. आनन्दित हुनु, प्रसन्न हुनु ।
वि-
१. विलास गर्नु, रमण गर्नु ।
कृदन्तरूपमाला
- 1“लस श्लेषणक्रीडनयोः” 2 “अयं शोभायां प्रसिद्धः” इति धा।
- का।
- व्याख्यायाम् 3।
- ‘लासयेत् शिल्पयोगेऽर्थे, श्लेषणे क्रीडने लसेत्।।’ 4 इति देवः।
- लासकः-सिका, लासकः-सिका, लिलसिषकः-षिका, लालसकः-सिका;
- लसिता-त्री, लासयिता-त्री, लिलसिषिता-त्री, लालसिता-त्री;
- इत्यादिकानि रूपाणि सर्वाणि 5 भौवादिककसतिवत् 6 बोध्यानि।
- 7 अलसः-आलस्यम्, 8 विलासी, 9 हृल्लासः, 10 उल्लसन्-न्ती, लसिका, इमानि रूपाण्यधिकान्यत्रेति विशेषः।
प्रासङ्गिक्यः