लुभ लुम्बिका

लुभ्

लुभ गार्ध्ये

---

गणः- दिवादिः
कर्मकः-सकर्मकः
इट्-सेट्
पदम्-परस्मैपदम्
कर्तरि लटि- लुभ्यति

अर्थ−
१. आशा गर्नु, चाहनु,
२. लोभ गर्नु ।
प्र-
१. लोभ्याउनु, आकर्षण गर्नु, आकृष्ट गर्नु ।
सम्-
१. लोभ्याउनु, आकर्षण गर्नु, आकृष्ट गर्नु

कृदन्तरूपमाला

• ¹“लुभ गार्ध्ये” ² ‘भूवादेरवृत्कृतत्वात् लोभते इति भवति इति आत्रेयः’ इति मा।
• धा।
• वृत्ति- रिहानुसन्धेया।
• ‘गार्ध्यम् = आकाङ्क्षा’ इति च तत्र वृत्तिः।
• ‘गार्ध्ये लुभ्यति मोहार्थे तुदादेर्लुभतीति शे।’ ³ इति देवः।
• ⁴ लोभकः-भिका, लोभकः-भिका, ⁵ लुलुभिषकः-लुलोभिषकः-षिका, लोलुभकः-भिका;
• ⁶ लोभिता-लोब्धा-ब्ध्री, लोभयिता-त्री, लुलुभिषिता-लुलोभिषिता-त्री, लोलुभिता-त्री;
• लुभ्यन्-न्ती, लोभयन्-न्ती, लुलुभिषन्-लुलोभिषन्-न्ती;
• इत्यादिकानि रूपाणि सर्वाण्यपि दैवादिककुप्यतिवत् ⁷ ज्ञेयानि।
• निष्ठायाम्- ⁸ लुब्धम्-लुब्धः-लुब्धवान्;
• क्त्वायां- ⁹ लुभित्वा-लोभित्वा-लुब्ध्वा, इति च अस्य धातोः विशेषः।

प्रासङ्गिक्यः

• ↑ (१५१४)
• ↑ (४-दिवादिः-१२३८। सक। सेट्। पर।)
• ↑ (श्लो। १४१)
• ↑ [पृष्ठम्११७५+ २५]
• ↑ १। ‘रलो व्युपधात्--’ (१-२-२६) इति सेटः क्त्वासनोः कित्त्वविकल्पः। तेन सन्नन्ते सर्वत्र क्त्वाप्रत्ययेऽपि रूपद्वयं बोध्यम्।
• ↑ २। तृचि ‘तीषसहलुभ--’ (७-२-४८) इति तादेरार्धधातुकस्य इड्विकल्पनात् रूपद्वय- मिति ज्ञेयम्।
• ↑ (२२४)
• ↑ ३। ‘यस्य विभाषा’ (७-२-१५) इति निष्ठायामिण्निषेधः। तेन एकमेव रूपम्।
• ↑ ४। क्त्वायाम् ‘रलो व्युपधात् --’ (१-२-२६) इति कित्त्वविकल्पः। ‘तीषसहलुभ--’ (७-२-४८) इत्यादिना इड्विकल्पः। तेन रूपत्रयमिति ज्ञेयम्।

---

लुभ विमोहने

---

गणः- तुदादिः
कर्मकः-सकर्मकः
इट्-सेट्
पदम्-परस्मैपदम्
कर्तरि लटि- लुभति

अर्थ−
१. मतिभ्रष्ट हुनु, भ्रान्त हुनु ।

कृदन्तरूपमाला

• ¹“लुभ विमोहने” ² ‘विमोहनम् = व्याकुलीकरणम्’ इति क्षीरस्वामी।
• ‘गार्ध्ये लुभ्यति मोहार्थे तुदादेर्लुभतीति शे।’ ³ इति देवः।
• लोभकः-भिका, लोभकः-भिका, लुलुभिषकः-लुलोभिषकः-षिका, लोलुभकः-भिका;
• लोभिता-त्री, लोब्धा-ध्री, लोभयिता-त्री, लुलुभिषिता-लुलोभिषिता-त्री, लोलुभिता-त्री;
• इत्यादीनि रूपाणि सर्वाण्यपि दैवादिककुप्यतिवत् ⁴ ऊह्यानि।
• निष्ठायाम्- ⁵ विलुभितः ⁶ विलुभिताः केशाः], शतरि-लुभन्, क्त्वायां ⁷ लुभित्वा-लोभित्वा, इमानि रूपाणि अस्य धातोः विशेषः।
• ⁸ लोभनीयम्।
• ⁹

प्रासङ्गिक्यः

• ↑ (१५१५)
• ↑ (६-तुदादिः-१३०५। सक। सेट्। पर।)
• ↑ (श्लो। १४१)
• ↑ (२२४)
• ↑ आ। ‘दधत् विलुभितं वातैः केसरं वह्निपिङ्गलम्।।’ भ। का। ९-४०।
• ↑ [ ५। ‘लुभो विमोहने’ (७-२-५४) इति निष्ठायामिडागमो भवति। विलुभिताः = केशाः। विलुभितः = सीमन्तः। अन्यत्र लुब्धो वृषलः, शीतेन पीडित इत्यर्थः।
• ↑ B। ‘लुभो विमोहने’ त्विट् स्यात् वा कित्त्वं रल इत्यपि। लोभित्वा वा लुभित्वा वा केशान्नृत्यति (?) बालिका।।’ इति प्र। सर्वस्वम्।
• ↑ C। ‘दिग्व्यापिनीर्लोचनलोभनीयाः मृजान्वयाः स्नेहमिव स्रवन्तीः।’ भ। का। २-१३।
• ↑ [पृष्ठम्११७६+ २९]

---