संस्कृत-शब्दकोशः

शाडृ शाण

शाड्

शाडृ श्लाघायाम्


गणः- भ्वादिः
कर्मकः-सकर्मकः
इट्-सेट्
पदम्-आत्मनेपदम्
कर्तरि लटि- शाडते

अर्थ−
१प्रशंसा गर्नु, स्तुति गर्नु.,
२. आत्मप्रशंसा गर्नु,
३. पौडी खेल्नु, पौडनु, तैरिनु ।

कृदन्तरूपमाला

  • 1“शाडृ श्लाघायाम्” 2 3 शाला, 4 रूपशाली, 5 शालिः, 6 शालूकम्।
  • सर्वाण्यपि रूपाणि भौवादिक- काशतिवत् 7 बोध्यानि।

प्रासङ्गिक्यः

  • (१७०१)
  • (१-भ्वादिः-२८९। सक। सेट्। आत्म।)
  • ४। शालते (शाडते) इति शाला इति क्षीरस्वाम्यादिभिः उदाहृतम्। ‘गुरोश्च हलः’ (३-३-१०३) इत्यकारप्रत्ययोऽत्रेति तेषामाशयः। भाष्यकैयटयोस्तु ‘लस्य’ (३-४-७७) इत्यत्र ‘शो तनूकरणे’ इत्यस्मात् औणादिके लन्प्रत्यये शाला- शब्दो निष्पन्न इति स्पष्टमेव प्रतिपादितम्। अतश्च ‘उपायस्य उपायान्तरादू- षकत्वम्’ इति न्यायेन साम्प्रतमस्माकमुभयमपि प्रमाणमेवेति बोध्यम्।
  • ५। डकारलकारयोरेकत्वस्मरणात् रूपेण शाडते = शालते, इत्यर्थे रूपशाली इति मैत्रेये- णात्रोदाहृतमिति माधवः। एवं काश्यपोऽपीति स एवाह। अत्र णिनिप्रत्ययः।
  • ६। ‘इन्’ (द। उ। १-४६) इतीन्प्रत्यये रूपम्। शालिः = व्रीहिविशेषः। अत्रापि डल- योरेकत्वस्मरणात् लकारश्रवणम्।
  • ७। औणादिके (द। उ। ३-४७) ऊकण्प्रत्यये रूपम्। शालूकम् = उत्पलादीनां कन्दः। अत्रापि डलयोरेकत्वस्मरणात् लकारस्य श्रवणम्।
  • (१८६)



Correction: