संस्कृत-शब्दकोशः

शार्करमद्य शार्ङ्गक

शार्ङ्ग

शार्ङ्गम् (नपुंसकलिङ्ग)


निष्पत्ति− "अण्" (४-३-१३४)
व्युत्पत्ति− शृङ्गस्य विकारः
प्रयोग− १) "विव्याध बाणानुचरानयोध्यः शार्ङ्गोदधेरूर्मिनिभैः शरौघैः" २) "शार्ङ्गं धनुर्मित्रमिव द्रढीयः"
उल्लेख− याद० २०-४५, माघ० ३-२०

अर्थ−
१. अदुवा,
२. विष्णुको धनु,
३. एक प्रकारको साम,
४. मूठमा सिङ वा हात्तीदाँत भएको धनु, सिङको धनु वा हात्ती दाँतको धनु,
५. धनु । ‘हस्तिदन्तःशार्ङ्गम्, शृङ्गस्य हस्तिदन्तस्येदं शार्ङ्गं वैष्णवं धनुः ।’ भनाइ छ-

“अन्यदीयं तु चापीयं शृङ्ग महिषमुच्यते ॥
गवयं महिषं शृङ्गं शार्ङ्गं चापादि यन्मयम् ॥
शाङ्ग तु मुष्टौ निविष्टमित्यवधेयमिति ॥
शङ्खचक्रगदाशार्ङ्गमिति (सप्तशती) ।


शार्ङ्ग (विशेषण)


अर्थ−
१. सिङको वा सिङबाट बनेको,
२. सिङ भएको वा सिङसम्बन्धी ।


शार्ङ्गः (पुंलिङ्ग)


अर्थ−
१. अदुवा,
२. विष्णुको धनु,
३. एक प्रकारको साम,
४. मूठमा सिङ वा हात्तीदाँत भएको धनु, सिङको धनु वा हात्ती दाँतको धनु,
५. धनु । ‘हस्तिदन्तःशार्ङ्गम्, शृङ्गस्य हस्तिदन्तस्येदं शार्ङ्गं वैष्णवं धनुः ।’ भनाइ छ-

“अन्यदीयं तु चापीयं शृङ्ग महिषमुच्यते ॥
गवयं महिषं शृङ्गं शार्ङ्गं चापादि यन्मयम् ॥
शाङ्ग तु मुष्टौ निविष्टमित्यवधेयमिति ॥
शङ्खचक्रगदाशार्ङ्गमिति (सप्तशती) ।



Correction: