श्वठ
श्वण्ठ
श्वठ्
श्वठ असंस्कारगत्योः
गणः- चुरादिः
कर्मकः-सकर्मकः
इट्-सेट्
पदम्-उभयपदम्
कर्तरि लटि- श्वाठयति–ते
अर्थ−
१. पूरा नगर्नु, अधुरै राख्नु, समाप्त नगर्नु,
२. असंस्कृत राख्नु,
३. जानु, हिँड्नु, सुटुक्क जानु ।
कृदन्तरूपमाला
- 1“श्वठ असंस्कारगत्योः” 2 ‘गत्यसंस्कारधात्वर्थे शाठयेत् श्वाठयेदिति।।’ 3 इति देवः।
- “इदित् 4 इति दुर्गः।
- मैत्रेयोऽपि ‘श्वठीत्येके’” इति माधवः।
- ‘-- संस्कारगत्योः’ इति मैत्रेयकाशकृत्स्नकातन्त्रशाकटायनादयः।
- ‘-- गतिसंस्कारयोः’ इति जैनः।
- ‘-- गत्यसंस्कृतसंस्कृते’ इति वोपदेवः।
- ‘-- संस्कारे च द्रुमे’ इति धा।
- का।
- व्या।
- 5।
- श्वाठकः-ठिका, शिश्वाठ- यिषकः-षिका;
- इत्यादिकानि रूपाणि सर्वाण्यपि क्लापयतिवत् 6 ज्ञेयानि।
प्रासङ्गिक्यः
श्वठ सम्यग् अवभाषणे (अभाषणे)
गणः- चुरादिः
कर्मकः-अकर्मकः
इट्-सेट्
पदम्-उभयपदम्
कर्तरि लटि- श्वठयति–ते
अर्थ−
१. आशीर्वाद दिनु, शुभ बोल्नु, वर दिनु,
२. अयोग्य वचन बोल्नु, अयथार्थ बोल्नु,
३. चूप रहनु, नबोल्नु ।
कृदन्तरूपमाला
- 1“श्वठ सम्यगवभाषणे” 2 अदन्तः।
- ‘शठयेत् श्वठयेदेते द्वे सम्यगवभाषणे।’ 3 इति देवः।
- “‘-- सम्यगाभाषणे’ इति दुर्गः।
- ‘सम्यग्भाषणे’ इति शाकटायनः।
- सम्यगाभाषणे सम्यक् वचनक्रियायामिति क्षीरस्वामी” इति पुरुषकारः।
- प्रकृत- क्षीरतरङ्गिण्यां तु ‘असम्यगाभाषणे’ इत्येव दृश्यते।
- श्वठकः-ठिका, शिश्वठयिषकः-षिका, श्वठयिता-त्री, शिश्वठयिषिता-त्री;
- इत्यादीनि रूपाणि सर्वाण्यपि चौरादिकक्लापयतिवत् 4 ज्ञेयानि।
- ण्यन्ते तत्प्रकृतिकसन्नन्ते च सर्वत्र न उपधावृद्धिः;
- अदन्तपाठसामर्थ्यात्।
- 5
प्रासङ्गिक्यः