ष (पुंलिङ्ग)
अर्थ−
देवनागरी वर्णमालाको एकतिसौँ अक्षर । यसको उच्चारणस्थान मूर्द्धा हो । यसले यसैलाई मूर्धन्य ‘ष’ भनिन्छ । यसको उच्चारण कसैले ‘श’ र कसैले ‘ख’ जस्तो गर्छन् । वेदमा यसको उच्चारण ‘ख’ जस्तो गरिन्छ । यसैले प्राचीन लिपिमा यसलाई ‘ख’को ठाउँमा प्रयोग गरिन्थ्यो । (संस्कृत व्याकरणमा ‘स’ लाई ‘ष’मा बदल्ने नियम छ । अनेक संस्कृतका धातु त्यस्ता छन् जुन ‘स’बाट आरम्भ हुन्छन् र धातु पाठमा ‘ष’ षकार आदिमा हुने गर्छन् ।)
ष (विशेषण)
अर्थ−
श्रेष्ठ/ सबैभन्दा उत्तम ।
षः (पुंलिङ्ग)
अर्थ−
१. नाश,
२. आखिरी/अन्त्य,
३. बाँकी/शेष,
४. मोक्ष/ मुक्ति,
५. विद्वान् पुरुष,
६. दूधको मुन्टो वा थुन,
७. स्वर्ग,
८. गर्भ,
९. सहिष्णुता/ सहनेपन ।