भृ (क्र्या० पर० भृणाति)
1. धारण करना, परवरिश करना, सहारा देना, पालन–पोषण करना
2. तलना
3. कलंकित करना, निन्दा करना ।
भृ (भ्वा० जुहो० उभ० भरति–ते, बिभर्ति–बिभृते भृत, कर्मवा० भ्रियते, इच्छा० बिभरिषति या बुभूर्षति) । भरना–जठरं को न बिभर्ति केवलम्–पंच० १।२२
2. भरना, व्याप्त होना, पूर्ण होना –अभार्षीद् ध्वनिना लोकान्–भट्टि० १५।२४
3. रखना, सहारा देना, संभालना, पोषण करना – धुरं धरित्र्या बिभराम्बभूव–रघु० १८।४४ कूर्मो बिभर्ति धरणी खलु पृष्ठकेन –चौर० ५०, भट्टि० १७।१६
4. संधारण करना, दूध पिलाना, लालन–पालन करना, प्ररक्षण करना, सँभाल रखना, परवरिश करना – दरिद्रान्भर कौन्तेय मा प्रयच्छेश्वरे धनम्–हि० १।१५
5. धारण करना, रखना, अधिकार में लेना–सिन्धोर्बभार सलिलं शयनीयलक्ष्मीम्–कि० ७।५७, पिशुनजनं खलु बिभ्रति क्षितीन्द्रा:–भामि० १।७४, बलित्रयं चारु बभार बाला –कु० १।३९ इन्दोर्दैन्यं त्वदनुसरणक्लिष्टकान्तेर्बिभर्ति –मेघ० ८४, श० २।४
6. पहनना–विभ्रज्ज्टामण्डलम्–श० ७।११, ६।५ विवाहकौतुकं ललितं विभ्रत एव (तस्य)–रघु० ८।१, १०।१० जटाश्च बिभृयान्नित्यम्– मनु० ६।६
7. महसूस करना, अनुभव करना, भोगना, सहन करना (हर्ष या दुःख आदि) –भावशुद्धिसहितैर्मुदं जनो नाटकैरिव बभार भोजनै:–शि० १४।५०, संत्रासमबिभः शक्रः–भट्टि० १७।१०८, श० ७।२१
8. समर्पण करना, प्रदान करना, देना, पैदा करना–यौवने सदलंकाराः शोभां बिभ्रति सुभ्रुवः–सुभा०
9. रखना, थामना, धारण करना (स्मृति में)
10. भाड़े पर लेना–मनु० ११।६२, याज्ञ० ३।२३५
11. लाना, या ले जाना,
उद्–
धारण करना, सहारा देना, सँभालना–भूगोलमुद्बिभ्रते–गीत० १,
सम्–
1. एकत्र करना, जोड़ना, इकट्ठा रखना –त्यागाय संभृतार्थानाम्– रघु० १।७, ५।५, ८।३, भट्टि० ६।८०
2. उत्पन्न करना, पैदा करना प्रकाशित करना, सम्पन्न करना–सुरतश्रमसंभृतो मुखे स्वेदलवः –रघु० ८।५१, कि० ९।४९, मेघ० ११५
3. संधारण करना, पालन–पोषण करना, दूध पिलाना
4. तैयार करना, सज्जित करना– विक्रम० ५, रघु० १९।५४
5. देना, अर्पित करना, प्रस्तुत करना ।
भृ (जुहो० पर०) संतुलित रखना, समसंतुलन करना ।
परिशिष्ट