संस्कृत-शब्दकोशः

युक्तक युग

युक्ति

युक्तिः (स्त्री०) [युज्+क्तिन्]


1. मिलाप, संगम, सम्मिश्रण
2. प्रयोग, इस्तेमाल, काम में लाना
3. जुए में जोतना
4. व्यवहार, प्रचलन
5. उपाय, तरकीब, योजना, जुगुत
6. कपटयोजना, कूटयुक्ति, दाव–पेंच
7. औचित्य, योग्यता, सामंजस्य, संगति, उपयुक्तता
8. कौशल, कला
9. तर्कना, युक्ति, दलील
10. अनुमान, निगमन
11. हेतु, कारण
12. क्रमबद्धता, रचना –यत्र खल्वियं वाचोयुक्तिः मा० १
13. (विधि में) संभावना, परिस्थिति की गणना या विशेषता (समय, स्थान आदि की दृष्टि से)–युक्तिप्राप्तिक्रियाचिह्नसंबंधाभोगहेतुभिः –याज्ञ० २।९२, २१२
14. .(नाटकों में) घटनाओं की नियमित श्रृंखला, तु० सा० द० ३४३
15. (अलं० में) किसी के प्रयोजन या अभिकल्प की प्रच्छन्न अथवा प्रतीकात्मक अभिव्यक्ति
16. कुल राशि, योग
17. धातु में खोट मिलाना ।
समस्त पद
~कथनम्
हेतुओं का वर्णन,
~कर
(वि०)
1. उपयुक्त, योग्य
2. सिद्ध,
~ज्ञ
(वि०) तरकीब या उपायों में कुशल, आविष्कार कुशल,
~युक्त
(वि०)
1. उपयुक्त, योग्य
2. विशेषज्ञ, कुशल
3. स्थापित, सिद्ध
4. तर्कयुक्त ।



Correction: