संस्कृत-शब्दकोशः

राज्ञी राढा

राज्य

राज्यम् [राज्ञो भावः कर्म वा, राजन्+यत्, नलोपः]


1. राजकीयता, प्रभुसत्ता, राजकीय अधिकार–राज्येन किं तद्विपरीतवृत्तेः–रघु० २।५३, ४।१
2. राजधानी, राज्य, साम्राज्य –रघु० १।५८
3. हकूमत, राज्य, शासन, राज्य का प्रशासन ।
समस्त पद
~अङ्गम्
राज्य का संविधायी सदस्य, राजप्रशासन की आवश्यक सामग्री, यह बहुधा सात बतलाई जाती हैं–स्वाम्यमात्यसुहृत्कोषराष्ट्रदुर्गबलानि च–अमर०,
~अधिकारः
1. राज्य पर अधिकार
2. प्रभुसत्ता का अधिकार,
~अपहरणम्
हड़पना, बलाद् ग्रहण करना,
~अभिषेक:
राजा का राजतिलक या सिंहासनारोहण,
~करः
वह शुक्ल जो एक अधीनस्थ राजा द्वारा दिया जाता है,
~च्युत
(वि०) गद्दी से उतारा हुआ, सिंहासनच्युत,
~तन्त्रम्
शासनविज्ञान, प्रशासन पद्धति, राज्य का शासन या प्रशासन –मुद्रा० १,
~धुरा, ~भारः
शासन का जुआ, सरकार का उत्तरदायित्व या प्रशासन,
~भङ्गः
प्रभुसत्ता का विनाश,
~लोभः
उपनिवेश बनाने की इच्छा, प्रादेशिक वृद्धि की इच्छा,
~व्यवहारः
प्रशासन, सरकारी काम-काज,
~सुखम्
राजकीयमाधुर्य ।


राज्यम् [राजन्+यत्, नलोप:]


1. राजकीय अधिकार, प्रभुसत्ता
2. राजधानी, देश, साम्राज्य
3. प्रशासन
4. सरकार ।
समस्त पद
~अधिदेवता
राज्य की प्रधानता करने वाली देवता, अभिभावकदेव,
~परिक्रिया
प्रशासन,
~लक्ष्मी:, ~श्रीः
प्रभुसत्ता की कीर्ति,
~स्थितिः
सरकार ।

परिशिष्ट



Correction: