संस्कृत-शब्दकोशः

मूर्च्छित मूर्छा

मूर्च्छ्

मूर्च्छा मोह-समुच्छ्राययोः(पाठान्तर)


गणः- भ्वादिः
कर्मकः-अकर्मकः
इट्-सेट्
पदम्-परस्मैपदम्
कर्तरि लटि- मूर्च्छति

अर्थ−
१. वैलाउनु, मूर्च्छित हुनु,
२. बढ्नु ।

कृदन्तरूपमाला

  • 1“मुर्छा मोहसमुच्छ्राययोः” 2 मूर्छकः-र्छिका, मूर्छकः-र्छिका, मुमूर्छिषकः-षिका, मोमूर्छकः-र्छिका;
  • मूर्छिता-त्री, मूर्छयिता-त्री, मुमूर्छिषिता-त्री, मोमूर्छिता-त्री;
  • इत्यादीनि 3 सर्वाणि रूपाणि भौवादिककूजतिवत् 4 बोध्यानि।
  • 5 मूर्तम्-मूर्तः-मूर्त- वान्।
  • क्विपि, मूः-मूर्छौ-मूर्छः;
  • क्तिनि 6 मूर्तिः, 7 मूर्छितः, 8 मूर्छा, इत्यादीनि रूपाण्यस्य धातोः विशेषेण भवन्ति।

प्रासङ्गिक्यः

  • ↑ (१२८८)
  • ↑ (१-भ्वादिः-२१२। अक। सेट्। पर।)
  • ↑ [पृष्ठम्१०४०+ २७]
  • ↑ (२३९)
  • ↑ १। निष्ठायाम्, ‘न ध्याख्यापॄमूर्छिमदाम्’ (८-२-५७) इति नत्वनिषेधे रूपमेवम्। ‘राल्लोपः’ (६-४-२१) इति छकारस्य लोपः। दीर्घः।
  • ↑ २। ‘क्तिच्क्तौ च संज्ञायाम्’ (३-३-१७४) इति क्तिचि रूपमेवम्।
  • ↑ ३। मूर्छाऽस्य सञ्जाता इत्यर्थे ‘तदस्य सञ्जातं तारकादिभ्य इतच्’ (५-२-३६) इतीतच्- प्रत्यये रूपम्।
  • ↑ आ। ‘अहूर्णचित्ताः परिमूर्छितव्रताः स्फूर्णामया अप्रयुशः कृतोञ्छनाः।’ धा। का। १-२९।



Correction: