संस्कृत-शब्दकोशः

वाणिनी वात

वाणी

वाणी (स्त्रीलिङ्ग)


निष्पत्ति− वण (शब्दे) - "इञ्" (वा० ३-३-१०८) । "ङीष्" (ग० ४-१-४५)
प्रयोग− "वाणीविलासमपरत्र कृतोपलम्भमम्भोजभूरसहमान इवाविरासीत्"
उल्लेख− चं० रा०

अर्थ−
१. बोली,
२. सरस्वती,
३. साहित्यिक निबन्ध,
४. बोल्ने शक्ति,
५. जिब्रो,
६. ग्रन्थ,
७. प्रशंसा / तारीफ,
८. ध्वनि/नाद, स्वर/भाषागत हिसाबले वाणीका सात भेदहरू-संस्कृत, प्राकृत, पैशाची, अपभ्रंश, ललित, मागध र उत्पत्तिका हिसाबले वाणीका चार भेदहरू - वैखरी, मध्यमा, पश्यन्ती, अनपायिनी । भनाइ छ-

“वैखरी शब्दनिष्पत्तिर्मध्यमा श्रुतिगोचरा । द्योतितार्था च पश्यन्ती सूक्ष्मा वागनपायिनी ॥”



Correction: