रत रत्न

रति

रति f. [रम्-क्तिन्]
1 Pleasure, delight, satisfaction, joy; Ś. 2. 1.
2 Fondness for, devotion or attachment to, pleasure in (with loc.); पापे रतिं मा कृथाः Bh. 2. 77; स्वयोषिति रतिः 2. 62; R. 1. 23; Ku. 5. 65.
3 Love, affection; S. D. thus defines it: −रतिर्मनोनुकूलेऽर्थे म- नसः प्रवणायितं 207; cf. 206 also; (it is the Sthāyibhāva of the rasa called शृंगार q. v.).
4 Sexual pleasure; दाक्षिण्योदकवाहिनी विगलिता या- ता स्वदेशं रतिः Mk. 8. 38; so रति- सर्वस्वं q. v. below.
5 Sexual union, coition, copulation.
6 The goddess of love, the wife of Kāma or Cupid; साक्षात्कामं नवमिव रतिर्मालती माधवं यत् Māl. 1. 15; Ku. 3. 23; 4. 45; R. 6. 2.
7 The pudenda.
8 N. of the sixth digit (कला) of the moon.
9 Ved. Rest, cessation.
−Comp.
−अंगं −कुहरं pudendum muliebre.
−कर a. giving pleasure.
−कर्मन् n. sexual union. −गृहं, −भवनं, −मंदिरं 1. a pleasurehouse. −2. a brothel. −3. pudendum muliebre.
−तस्करः a seducer, ravisher. −दूतिः −ती f. a love-messenger; Ku. 4. 16. −पतिः, −प्रियः, −रमणः the god of love; अपि नाम मनागवतीर्णोऽ- सि रतिरमणबाणगोचरम् Māl. 1; दधति स्फुटं रतिपतेरिषबः शिततां यदुत्पलपला- शदृशः Śi. 9. 66.
−रसः sexual pleasure.
−लक्षं sexual union.
−लंपट a. lustful, libidinous.
−शक्तिः f. manly or virile power.
−शूरः a man of great procreative power.
−सर्वस्वं the all-in-all or highest essence of sexual pleasure; करं व्याधुन्वत्याः पि- बसि रतिसर्वस्वमधरं Ś. 1. 24.

---