शिरसिज शिरस्क

शिरस्

शिरस् n. [शॄ-असुन् निपातः Uṇ. 4. 193]
1 The head; शिरसा श्लाघते पूर्वं (गुणं) परं (दोषं) कंठे नियच्छति Subhāsh.
2 Skull.
3 A peak, summit, top (as of a mountain); हिमगौरैरचलाधिपः शिरोभिः Ki. 5. 17; Śi. 4. 54.
4 The top of a tree.
5 The head or top of anything; शिर- सि मपीपटलं दधाति दीपः Bv. 1. 74.
6 Pinnacle, acme, highest point.
7 Front, forepart, van (as of an army); पुत्रस्य ते रणशिरस्ययमग्रयायी Ś. 7. 26; U. 5. 3.
8 Chief, principal, head (usually at the end of comp.).
−Comp.
−अस्थि n. (शिरोस्थि) the skull.
−कपालिन् m. an ascetic who carries about a human skull. −गृहं (शिरो- गृहं) a room on the top of a house, turret, garret. −ग्रहः (शिरोग्रहः) affection of the head, head-ache. −छदः, −छेदनं (शिरश्छेदः &c.) beheading, decapitation.
−तापिन् m. an elephant. −त्रं, −त्राणं 1. a helmet; च्युतैः शिरस्त्रैश्चषकोत्तरेव R. 7. 49, 66; अपनीतशिरस्त्राणाः 4. 64. −2. a headdress. −धरा, −धिः (शिरोधरा −धि) the neck; Śi. 4. 52, 5. 65.
−पीडा headache.
−प्रणामः bending the head.
−प्रावरणं a turban.
−फठः the cocoanut tree. −भूषणं (शिरोभूषणं) an ornament for the head.
−मणिः (शिरोमणिः) 1. a jewel worn on the head. −2. a crest-jewel. −3. a title of respect conferred on learned men.
−मर्मन् m. (शिरोमर्मन्) a hog. −मा- लिन् m. (शिरोमालिन्) an epithet of Śiva. −रत्नं (शिरोरत्नं) a jewel worn on the head. −रुजा (शिरोरुजा) head-ache.
−रुह् m. −रुहः (शिरोरुह्- रुहः) (also शिरसिरुह्-हः) the hair of the head; Rs. 1. 4, Ku. 5. 9; R. 15. 16.
−वर्तिन् a. (शिरोवर्तिन्) being at the head. (−m.) a chief, any one at the head of affairs. −वल्ली (शि- रोवल्ली) the crest of a peacock.
−वृत्तं (शिरोवृत्तं) pepper. −वेष्टः, वेष्टनं (शि- रोवेष्ट्रः-ष्टनं) a head-dress, turban.
−शूलं head-ache.
−स्थः leader, chief.
−हारिन् m. (शिरोहारिन्) an epithet of Śiva.

---